Сиёсатда ҳам, иқтисодиётда ҳам ишонч капитал, ишончлилик эса унинг энг юқори шаклидир. Халқаро нотинчлик даврида бундай муносабатларнинг қиймати ошди.
Ўттиз йилдан ортиқ вақт давомида Қозоғистон ва Германия ўзаро ишончнинг мустаҳкам пойдеворини яратишга ва кучли стратегик шерикликни ўрнатишга муваффақ бўлдилар. Конструктив сиёсий мулоқот, келишувларни изчил амалга ошириш ва аниқ натижаларга интилиш бизнинг муносабатларимизнинг ўзига хос белгиларидир.
Қозоғистон учун Германия шунчаки йирик савдо шериги ва йирик инвестор эмас. Бизнинг иқтисодий манфаатларимиз ўхшаш ва иккала мамлакат ҳам халқаро ҳуқуққа риоя қилишга доимо содиқдир.
Бугунги кунда бизнинг ҳамкорлигимиз икки томонлама кун тартиби билан чекланиб қолмайди. Биз Осиё ва Европа ўртасида кўприк сифатида муҳим рол ўйнаймиз, бутун Евроосиё маконида иқтисодий барқарорлик, энергия хавфсизлиги ва транспорт алоқаларини мустаҳкамлашга катта ҳисса қўшмоқдамиз.
Халқлар ўртасидаги яқин алоқалар ҳамкорликнинг мустаҳкам таянчига ўхшайди. Ҳозирда Қозоғистонда 200 мингдан ортиқ этник немислар, Германияда эса мамлакатимизда туғилиб ўсган бир миллиондан ортиқ фуқаролар яшайди. Бизнинг умумий тарихий хотирамиз ва маданий анъаналаримиз икки халқни бир-бирига яқинлаштиради.
Айнан шу мустаҳкам пойдевор, шубҳасиз, келажакка ишонч билан қарашга имкон беради.
Шунинг учун мен Германияга ҳозирги ташрифимни, аввало, стратегик шериклигимизнинг янги босқичига кириш, ўсишнинг янги йўналишларини аниқлаш ва қўшма ишларга янги туртки бериш имконияти деб биламан.
Бунинг учун барча зарур шарт-шароитлар мавжуд. 2025 йилда ўзаро савдо ҳажми 9 миллиард долларга (7,9 миллиард евро) етади. Қозоғистонда Германия капитали иштирокидаги мингдан ортиқ корхона рўйхатдан ўтган.
Шу билан бирга, Қозоғистон экспортини диверсификация қилиш ва юқори қўшимча қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқариш учун катта салоҳият мавжудлигини таъкидламоқчиман.
Биз Германия бозорига 80 дан ортиқ турдаги тайёр маҳсулотларни етказиб бера оламиз.
Металлургия, нефть-кимё, озиқ-овқат саноати ва темир йўл муҳандислиги соҳаларида катта имкониятлар мавжуд. Шу муносабат билан, айниқса муҳим минераллар соҳасида кучларни бирлаштириш ҳам жуда долзарб кўринади.
Энергетик ўтиш ва рақамлаштириш учун муҳим стратегик ресурслар
Қозоғистон Европа иқтисодиёти учун стратегик аҳамиятга эга бўлган 34 турдаги хомашёдан 21 тасини ишлаб чиқаради. Улар орасида литий, кремний, кобальт, ниобий, вольфрам ва мис каби элементлар бор. Бу материаллар энергетика ўтиш, машинасозлик, саноат ишлаб чиқариши, микроэлектроника ва рақамли технологиялар учун жуда муҳимдир.
Биз немис ҳамкорларига нафақат хомашё етказиб бериш кафолатини, балки геологик қидирув ва қазиб олишдан тортиб, уни қайта ишлаш, компонентлар ишлаб чиқариш ва материалларни қайта ишлашгача бўлган барча босқичларни қамраб олувчи тўлиқ ишлаб чиқариш занжирини шакллантиришни ҳам таклиф этамиз.
Муносабатларимизнинг яна бир муҳим соҳаси энергетикадир. Қозоғистон энергия ресурсларининг барқарор етказиб берувчиси сифатида Европанинг ишончини қозонди. Қозоғистон Европа Иттифоқига импорт қилинадиган нефтнинг тахминан 13 фоизини ва табиий ураннинг 20 фоизини таъминлайди. 2025 йилда Германияга етказиб бериладиган нефть ҳажми 10 миллион тоннадан ошди.
Биз транспорт имкониятларини ҳисобга олган ҳолда, бу вазифани масъулият билан бажаришга тайёрмиз.
Қайта тикланадиган энергия манбалари, электр тармоқларини модернизация қилиш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳаларидаги ҳамкорликнинг келажагига катта умид боғлаймиз. Иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлаш учун Шарқ ва Ғарбни боғлайдиган ишончли транспорт йўлаги зарур.
Хитойдан Европага қуруқлик орқали ташиладиган юкларнинг қарийб 85 фоизи Қозоғистон ҳудудидан ўтади. Ўтган йили қарийб 40 миллион тонна юк етказиб берилди.
Транскаспий халқаро транспорт йўналиши Осиё ва Европа ўртасидаги транспорт алоқалари имкониятларини кенгайтирмоқда. Жорий йилнинг дастлабки саккиз ойи натижаларига кўра, ушбу йўлак бўйлаб ташиладиган юк ҳажми 22 фоизга, Шарқ — Ғарб йўналишидаги транзит эса 55 фоизга ошди.
Янги транспорт лойиҳалари бир қатор минтақаларни Каспий денгизидаги портлар билан тўғридан-тўғри боғлайди, Хитой — Европа йўналишини 1000 километрга қисқартиради. Шундай қилиб, биз йўналишни қисқартирадиган ва Германия бизнеси учун янги имкониятлар очадиган йўналишларни яратмоқдамиз.
Яна бир потенциал йўналиш — бу Германия компанияларининг мамлакатимиз ҳудуди орқали ҳаво юкларини ташишда фаол иштирок этиши ва Қозоғистонда ҳаво йўллари марказларини ривожлантиришдир.
Қозоғистон ва Германия ўртасидаги имкониятлар чорраҳаси
Замонавий даврда товарлар ҳаракати маълумотлар ҳаракати билан чамбарчас боғлиқ. Шунинг учун рақамлаштириш ва сунъий интеллект технологияларини жорий этиш Қозоғистон-Германия ҳамкорлигининг яна бир истиқболли йўналишига айланиши керак.
Ҳеч қандай стратегия малакали мутахассисларсиз муваффақиятли бўлмайди. Германия стандартларига мувофиқ таълим олган ва уни қўшма корхонада қўллаётган ёш қозоғистонлик муҳандиснинг қиёфаси бизнинг келажакдаги ҳамкоримизнинг қиёфаси, десак, адашмаймиз.
Инвестиция қарорлари ҳам узоқ муддатли ёндашувни талаб қилади. Давлат институтларига ишончсиз бундай қарорларни амалга ошириш мумкин эмас.
2019 йилдан бери Қозоғистон кенг кўламли сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар орқали ўз пойдеворини изчил мустаҳкамлаб келмоқда.
Ташқи сиёсатда мамлакатимиз ўзаро ҳурмат, давлатлар суверенитетига ҳурмат ва халқаро ҳуқуққа ҳурмат асосида мувозанатли ва конструктив йўлни тутади. Бу Қозоғистонни ишончли ва истиқболли ҳамкорга айлантиради.
Немисларда бир мақол бор: «Einigkeit macht stark» — "Куч — бирликда". Бу эзгу нақл Қозоғистон ва Германиянинг интеграциясини аниқ тасвирлайди, бу уларнинг имкониятларини бирлаштирди.
Ишончим комилки, ўзаро манфаатли ҳамкорлик уфқларини кенгайтириб, мамлакатларимиз Евроосиё қитъасида барқарорлик ва цивилизация маконини мустаҳкамлашда давом этадилар.