Келишув 2024 йил 8 августда Астана шаҳрида Ўзбекистон Республикаси Президентининг мамлакатимизга расмий ташрифи доирасида икки давлат ташқи ишлар вазирлари томонидан имзоланди.
“Ҳужжат Қозоғистон ва Ўзбекистон Республикалари ўртасидаги 2001 йил 16 ноябрдаги давлат чегараси тўғрисидаги шартнома қоидаларини амалга ошириш доирасида, 2022 йил 22 декабрда Қозоғистон – Ўзбекистон давлат чегарасини демаркация қилиш жараёни якунланиб, демаркация тўғрисидаги шартнома имзоланганидан кейин тайёрланган. Шу билан бирга, жойларда давлат чегараси чизиғини аниқ белгилаш ишлари якунланиб, икки давлат ўртасидаги чегаравий муносабатларни тартибга солиш учун зарур бўлган халқаро-ҳуқуқий асос шакллантирилди. Хусусан, давлат чегараси режими — давлат чегараси ва чегара белгиларига хизмат кўрсатиш, одамлар, транспорт воситалари, юклар ва бошқа мол-мулкни чегара орқали ўтказиш, чегара ҳудудлари ва сувларида хўжалик ишларини олиб бориш тартиби ҳамда чегаравий воқеаларни ҳал этиш механизмларини ўз ичига олган ҳуқуқий ва ташкилий чора-тадбирлар мажмуасидир”, — деди сенатор Ғалиасқар Сарибаев.
Хусусан, чегара ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг айрим масалалари миллий қонунчилик ва бир қатор икки томонлама келишувлар билан тартибга солинган. Таклиф этилаётган Битим Қозоғистон-Ўзбекистон давлат чегараси режимини тартибга солишнинг ягона кенг қамровли халқаро ҳуқуқий механизмини ташкил этади.
“Шунга ўхшаш келишув Қозоғистон — Хитой Халқ Республикаси, Қирғизистон ва Туркманистон билан ҳам тузилган. Қозоғистон — Россия давлат чегарасини демаркация қилиш тўлиқ якунланганидан кейин Россия Федерацияси билан ҳам шунга ўхшаш келишувни амалга ошириш ишлари олиб борилади. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси ички давлат тартиб-қоидаларини якунлаб, келишувни 2025 йил 26 январда ратификация қилди. Келишувни ратификация қилиш салбий ижтимоий-иқтисодий ва ҳуқуқий оқибатларга олиб келмайди, республика ва маҳаллий бюджетлардан қўшимча харажатларни талаб этмайди”, — деди депутат.