Ифлосланган Ўрта ер денгизи: яширин экологик фалокат
ASTANA. Kazinform — Ўрта ер денгизи, кўҳна цивилизациялар бешиги ва сайёрамизнинг энг муҳим табиий ресурсларидан бири, бугунги кунда дунёдаги энг ифлосланган денгизлар қаторига кирди, деб хабар беради Kazinform мухбири.
Жаҳон банки маълумотларига кўра, ушбу ноёб сув ҳавзасига антропоген босим даражаси танқидий кўрсаткичларга етган, бу эса экотизимларга, иқтисодиётга ва миллионлаб одамларнинг соғлиғига таҳдид солмоқда.
Туркия томонида вазият унчалик танқидий эмас. Муаммо айниқса Яқин Шарқ ва Шимолий Африка мамлакатларида кескин намоён бўлмоқда. Минтақа ҳар йили атроф-муҳитга тахминан 7,2 миллиард доллар зарар етказмоқда. Бу йўқотишлар сув ва ҳаво ифлосланиши, чиқиндиларни самарасиз бошқариш, соҳил зоналарининг деградацияси ва табиий ресурсларнинг тугаши билан боғлиқ.
Ўрта ер денгизининг ифлосланиш манбалари орасида пластик чиқиндилар ва тозаланмаган оқова сувлар асосий ҳисобланади. Аҳоли сонининг тез ўсиши, урбанизация ва соҳил инфратузилмасининг ривожланиши кўпинча замонавий экологик стандартларни жорий этишдан олдинга ўтиб кетмоқда. Натижада, ҳар йили денгизга тонна-тонна чиқиндилар ва токсик моддалар тушиб, денгиз флораси ва фаунасига тикланмас зарар етказмоқда.
Экологик инқирознинг бевосита ижтимоий-иқтисодий оқибатлари ҳам мавжуд. Денгизнинг ифлосланиши балиқчилик ва туризм соҳаларига зарба бермоқда — бу соҳалар миллионлаб иш ўринларига боғлиқ. Шунингдек, сув ва ҳаво сифати ёмонлашиши касалликлар хавфини оширади ва соғлиқни сақлаш тизимларига юкни кўпайтирмоқда.
Мутахассислар минтақадаги давлатларнинг мувофиқлаштирилган ҳаракатларисиз вазиятни ўзгартириш мумкин эмаслигини таъкидлайдилар. Тозалаш иншоотларига сармоя киритиш, чиқиндиларни барқарор бошқаришга ўтиш, минтақавий ҳамкорлик ва қатъий экологик назорат — Ўрта ер денгизни қутқариш йўлидаги асосий қадамлар.
Ҳаракатсизликнинг нархи аллақачон маълум — ҳар йили миллиардлаб доллар йўқотишлар. Аммо экологик инқирознинг ҳақиқий қиймати анча юқори: бу табиий мероснинг йўқолиши, ҳаёт сифатининг ёмонлашиши ва келажак авлодлар учун хавфдир.
Эслатиб ўтамиз, Хитойнинг Фуцзян провинцияси Европага биринчи арктика денгиз йўлини очди.