Хитойлик олимлар Сомон йўлининг ташқи дискида тўлқинсимон тузилмаларни кашф этдилар

ASTANА. Кazinform – Хитойлик олимлар биринчи марта Сомон йўли галактикасининг ташқи дискида кенг тарқалган тўлқинсимон тузилмаларни кашф этдилар. Ушбу кашфиёт бизга Галактиканинг уч ўлчовли тузилишини ва унинг динамик эволюциясига таъсир қилувчи жараёнларни янгича ўрганиш имконини беради, деб хабар беради Xinhua .

Фото: Иллюстрация/Purple Mountain Observatory

Тадқиқот Хитой Фанлар академиясининг Purple Mountain Observatory (PMO) олимлари томонидан олиб борилди. Натижалар 7 август куни Nature Astronomy журналида чоп этилди.

Сомон йўлининг умумий шакли деформацияланган дискка ўхшайди: унинг бир томони юқорига, иккинчи томони пастга эгилган. Бундай кенг кўламли деформация "эгилиш" деб аталади. Бироқ, галактика ичидаги кичикроқ вертикал тузилмаларни тизимли кузатишлар ва сонли тадқиқотлар ўтказилмаган.

Олимлар 30 000 дан ортиқ молекуляр булутлар ҳақидаги маълумотларни таҳлил қилишди ва уларнинг уч ўлчовли фазодаги жойлашувини аниқлашди. Бунинг учун расадхонанинг 13,7 метрли миллиметрли телескопи ёрдамида углерод оксиди (CО) спектрал чизиғида ўтказилган кузатишлар натижаларидан фойдаланилди.

Углерод оксиди янги юлдузларнинг пайдо бўлиши учун бошланғич материал бўлган совуқ молекуляр газнинг асосий кўрсаткичларидан биридир. Тадқиқот Сомон йўлининг ташқи дискининг тахминан ярмини, яъни Галактика марказидан 26 килопарсекгача бўлган масофани қамраб олди.

Олинган маълумотларга асосланиб, тадқиқотчилар ташқи дискдаги молекуляр газнинг эгилишининг глобал моделини яратдилар. Кенг кўламли деформацияни ҳисобга олгандан сўнг, структура сув юзасида кичик тўлқинларга ўхшаш аниқ вертикал оғишларни аниқлади.

Олимларнинг фикрига кўра, бу тузилмалар ташқи тортишиш таъсиридан келиб чиқадиган кенг кўламли эгилиш тўлқинларининг акси бўлиши мумкин. Бундай таъсирнинг мумкин бўлган манбаларидан бири Сомон йўли яқинидан ўтувчи митти галактикаларни ўз ичига олган сунъий йўлдош галактикалар билан ўзаро таъсирдир.

Шундай қилиб, аниқланган тўлқинга ўхшаш тузилмалар Сомон йўлининг ташқи диски орқали тарқаладиган тортишиш ўзаро таъсирларининг ўзига хос "излари" бўлиши мумкин.

Эслатиб ўтамиз, Олимлар Қуёш юзасининг тарихдаги энг аниқ тасвирларини эълон қилишди.