'Google солиғи' Қозоғистонга 178,8 миллиард тенге келтирди: қайси компаниялар энг кўп тўлаган

ASTANA. Kazinform — Қозоғистоннинг 'Google солиғи' деб аталадиган бюджет даромадлари ўсишда давом этмоқда. 2026 йил бошидан бери хорижий рақамли хизматлар ва бозорлар бюджетга 51,5 миллиард тенге қўшган. Кazinform мухбири қайси компаниялар энг йирик солиқ тўловчилар қаторига кирганини ва кимлар энг кўп тўлаганини аниқлади.

Коллаж: Kazinform / СИ

"Google солиғи" — бу Қозоғистонда қозоғистонликларга онлайн товарлар сотадиган ёки онлайн хизматлар кўрсатадиган хорижий компаниялар томонидан тўланадиган ҚҚС.

Давлат даромадлари қўмитасининг маълумотларига кўра, агентлик сўровига жавобан, 2022 йилда "Google солиғи" жорий этилганидан бери, маркетплейслар ва ижтимоий тармоқларни ўз ичига олган хорижий интернет компаниялари Қозоғистон бюджетига 178,8 миллиард тенге ўтказган (2026 йил 1 август ҳолатига кўра).

Ҳозирда Қозоғистонда ушбу ҚҚСнинг 133 нафар хорижий тўловчиси рўйхатдан ўтган. Буларга Apple, Amazon, Alibaba (1688, Lazada, Tmall ва Taobao, AliExpress), Adobe, Canva, Chess, eBay, Google, GTA, iHerb, Huawei, Meta (Facebook ва Instagram), Microsoft, Netflix, Nintendo, Ozon, OpenAI (ChatGPT), Pinduoduo, Temu, TikTok, Samsung, Sony и Zoom киради.

Қайси хизматлар энг кўп ҚҚС келтирган?

2025 йилда хорижий компаниялар 57,6 миллиард тенге солиқ тўлаган.

Давлат даромадлари қўмитаси маълумотларига кўра, ҚҚСнинг катта қисми хорижий маркетплейслар ва қозоғистонликлар орасида машҳур бўлган онлайн хизматлар ҳисобига тўғри келган.

Elementary Innovation Pte. Ltd. ўтган йили энг кўп 13,3 миллиард тенге тўлаган. Сингапурда рўйхатдан ўтган ушбу компания Temu маркетплейси билан боғлиқ.

Кейинги ўринларда 11,2 миллиард тенге билан Apple ва 10,3 миллиард тенге билан Steam ўйин платформаси эгаси Valve бор. Google 7,3 миллиард тенге ва iHerb онлайн дўкони 4,9 миллиард тенге тўлаган.

Инфографика: Kazinform / СИ

 

Энг яхши ўнталикка шунингдек, қозоғистонлик фойдаланувчиларга таниш бўлган Meta, TikTok, AliExpress ва халқаро онлайн-дўконлар ҳам кирди.

Netflix, Spotify ва бошқа хизматлар қанча тўлади?

Бир нечта машҳур хорижий компаниялар ва платформалар энг яхши 10 таликка кира олмади.

2025 йилда улар қуйидагиларни рўйхатга олишди:

  • Netflix (стриминг хизмати) — 353,9 миллион тенге;
  • Spotify AB (мусиқа стриминг хизмати) — 293,1 миллион тенге;
  • Zoom (видео қўнғироқ хизмати) — 183,2 миллион тенге;
  • Nintendo (ўйин консоли ва видео ўйинлар ишлаб чиқарувчиси) — 54 миллион тенге;
  • Coursera (онлайн ўқув платформаси) — 33,2 миллион тенге;
  • Samsung Electronics (электроника ишлаб чиқарувчиси) — 9 миллион тенге;
  • IMDb.com (фильмлар ва телесериалларнинг онлайн маълумотлар базаси) — 375 700 тенге.

Шуни таъкидлаш керакки, Давлат даромадлари қўмитаси маълумотларига кўра, рўйхатдан ўтган барча хорижий компаниялар ҳам ҚҚС тўламайди. Қўмита тушунтирганидек, солиқ компания Қозоғистон истеъмолчиларига товарлар сотганда ёки хизмат кўрсатганда ундирилади. Шунинг учун, ҚҚС тўловлари маълумотларининг йўқлиги компаниянинг бу даврда қозоғистонлик истеъмолчиларга ҳеч нарса сотмаганлигини ёки уларга хизмат кўрсатмаганлигини англатиши мумкин.

Хорижий интернет компаниялари тўрт йил ичида қанча пул тўладилар?

"Google солиғи"дан тушадиган даромад ҳар йили ўсиб борди:

  • 2022 йилда — 10,4 миллиард тенге;
  • 2023 йилда — 24,3 миллиард тенге;
  • 2024 йилда — 35 миллиард тенге;
  • 2025 йилда — 57,6 миллиард тенге;
  • 2026 йил бошидан 1 августгача — 51,5 миллиард тенге.

Энг муҳим сакраш 2025 йилда содир бўлди: хорижий интернет компаниялари ўтган йилга нисбатан 22,6 миллиард тенге кўпроқ тўладилар.

Бу йил бу миқдор янада юқори бўлиши мумкин. Атиги етти ой ичида компаниялар аллақачон 51,5 миллиард тенге ўтказдилар — бу бутун 2025 йил учун деярли бир хил.