Конференцияда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти бош директори Тедрос Адханом Гебрейесус, ЖССТнинг Европа минтақавий директори Ханс Клюге ва ЮНИCEФнинг Европа ва Марказий Осиё бўйича минтақавий директори вазифасини бажарувчи Октавиан Бивол иштирок этди.
Форумда Қозоғистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири Ақмарал Алназарова ва Марказий Осиё мамлакатларининг тегишли идоралари раҳбарлари ҳам иштирок этишди.
Форумда 2026–2030 йилларга мўлжалланган “Қозоғистон болалари” ягона концепциясининг аҳамияти таъкидланди. Ушбу ҳужжат болалар саломатлиги, хавфсизлиги, таълими ва фаровонлиги соҳаларида давлат саъй-ҳаракатларини бирлаштиришга қаратилган.
— Мустақиллик йилларида Қозоғистон она ва бола саломатлиги соҳасида сезиларли натижаларга эришди. Оналар ўлими 6 бараварга, гўдаклар ўлими 7,5 бараварга камайди. Ўртача умр кўриш давомийлиги 75,97 ёшга етди. Қозоғистон Барқарор ривожланиш мақсадларига эришишда ижобий суръатлар кўрсатмоқда: умумий индекс 71,5 ни ташкил этади ва мамлакат она ва бола саломатлиги кўрсаткичлари бўйича минтақада етакчилар қаторида, — дейилади хабарда.
Болалар саломатлиги давлат сиёсатининг устувор йўналиши бўлиб, Давлат раҳбарининг алоҳида назорати остида. Сўнгги йилларда мамлакатда бирламчи тиббий ёрдам тизими модернизация қилинди: 366 та педиатрия бўлими ва 370 дан ортиқ ривожланиш ва эрта аралашув марказлари очилди, улар 72 мингдан ортиқ болага ёрдам кўрсатмоқда.
ЮНИСEФнинг Европа ва Марказий Осиё бўйича минтақавий директори вазифасини бажарувчи Октавиан Бивол турли соҳаларда ҳамкорлик қилиш муҳимлигини таъкидлади:
— Биз ҳар бир боланинг соғлом ўсишини ва ўзини қўллаб-қувватланган ҳис қилишини истаймиз. Бу фақат соғлиқни сақлаш тизимлари, оилалар ва ҳамкорлар биргаликда ишлаганда ва замонавий қийинчиликларни енгишга ёрдам берганда мумкин, — деди у.
Кўрилган чоралар сезиларли натижаларга олиб келди: ривожланиш бузилишларини аниқлаш 21,5% га ошди, уйда болалар ўлими 22% га камайди, кеч касалхонага ётқизиш 5% га камайди, туғруқдан олдинги скрининг қамрови 8% га ошди, ҳомила нуқсонларини аниқлаш 13% га ошди, туғма нуқсонлардан гўдаклар ўлими 15% га камайди ва бирламчи ногиронлик 7,5% га камайди.
Болалар соғлиқни сақлаш тизимида стационар ёрдамни модернизация қилиш фаол давом этмоқда: болалар шифохоналаридаги ўринлар сони 38% га ошди (неонатал жарроҳликда - 20%). Туғма нуқсонли болаларнинг омон қолиш даражаси 86% га етди.
Ҳар йили тахминан 2000 та очиқ юрак операцияси ўтказилади. 19 та инновацион технологияларнинг жорий этилиши даволаниш учун чет элга юбориладиган болалар сонини икки баравар камайтириш имконини берди.
Форум иштирокчилари соғлиқни сақлаш, таълим, ижтимоий ҳимоя ва бошқа соҳалар саъй-ҳаракатларини бирлаштириш орқали болалар ва ўсмирларнинг соғлиғи ва фаровонлигини таъминлашга комплекс ёндашувнинг муҳимлигига алоҳида эътибор қаратдилар.
Конференциянинг асосий воқеаси Астана декларациясининг қабул қилиниши бўлиб, у Қозоғистон ва субрегион мамлакатларининг 2026-2030 йилларга мўлжалланган ЖССТ ва ЮНИCEФнинг "Соғлом бошланиш — соғлом ҳаётнинг пойдевори" стратегиясини амалга оширишга сиёсий содиқлигини тасдиқлайди.
Ҳужжатда бирламчи тиббий ёрдамни ривожлантириш, тенгсизликни камайтириш, ота-оналарни қўллаб-қувватлаш, болаларни зарарли омиллардан ҳимоя қилиш ва болаларнинг қарор қабул қилишдаги иштирокини кенгайтириш каби келишилган чора-тадбирлар мажмуи мавжуд.
Конференция доирасида етакчи халқаро экспертлар эрта болаликни ривожлантириш, бирламчи тиббий ёрдамни такомиллаштириш, тенгсизликни камайтириш, шунингдек, руҳий саломатлик, мактаб муҳити, рақамли хавфсизлик ва болалар иштироки масалаларини ўз ичига олган хавфсиз ва қўллаб-қувватловчи муҳитни яратиш бўйича тақдимотлар ўтказдилар.
Конференция болалар саломатлиги ва фаровонлигини таъминлашда соғлиқни сақлаш тизимининг ролини кучайтиришда муҳим босқич бўлди ва минтақавий ҳамкорликнинг янги даражасини белгилаб берди.
Астана декларациясининг қабул қилиниши ва "Қозоғистон болалари" концепциясининг амалга оширилиши ҳар бир боланинг саломатлиги ва фаровонлигини таъминлашга қаратилган кучли сиёсий позицияни тасдиқлайди.
Эслатиб ўтамиз, 2026 йилда электрон соғлиқни сақлаш паспортлари фуқароларга тўлиқ тақдим этилади.