"Ақлли шаҳар" лойиҳаси одамлар ҳаётига қандай таъсир қилади

ASTANА. Каzinform – Мамлакатда рақамлаштириш суръати ортиб бормоқда. Smart City лойиҳалари энди фақат мегаполислар билан чекланиб қолмайди. Улар аста-секин вилоят марказларини қамраб олмоқда, деб хабар беради Каzinform мухбири.

Коллаж: Kazinform

Сунъий интеллект ва рақамли ривожланиш вазирлиги маълумотларига кўра, рақамли тизимлар Астана ва йирик шаҳарларнинг кундалик ҳаётига интеграциялашган. Ривожланган инфратузилма бир нечта муҳим соҳаларни бирлаштиради. Улар орасида хавфсизлик, транспорт, ижтимоий ва уй-жой-коммунал хизматлар бор.

Энди пойтахтда, республика аҳамиятидаги шаҳарларда ва вилоят марказларида "ақлли шаҳар" учун ягона рақамли пойдевор шакллантирилди. Асосий рақамли хизматлар тўлиқ ишламоқда.

– Видео кузатув тизимлари ишга туширилди ва ягона алоқа марказлари аҳолига хизмат кўрсатмоқда. Электрон йўл ҳақи тўлови ва жамоат транспортини бошқариш тизимлари жорий этилди. Тиббий ахборот тизимлари ҳам кенг қўлланилади. Коммунал хизматлар учун тўловларни онлайн тўлаш имконияти мавжуд. Бундан ташқари, ҳудудий IТ марказлари ишлашда давом этмоқда, — дейилади вазирлик ўз жавобида.

Вазирлик ўзгаришлар аниқ натижаларга олиб келишини таъкидлади. Чунки қабул қилинган қарорлар аҳолининг ҳаёт сифатига ижобий таъсир кўрсатади.

Фото: Midjourney

Тажриба ҳудудларда амалга оширилмоқда

Мегаполисларда қарор қабул қилиш тизими катта маълумотлар алгоритмларига асосланган. Бунинг натижасида шаҳарни бошқариш жараёни аниқроқ ва тезроқ бўлди.

Масалан, Астанада Smart City лойиҳаси амалга оширилмоқда. Унинг доирасида Вазият маркази ва шаҳарни бошқариш учун ягона рақамли платформа яратилмоқда. У турли тизимларни битта каналга бирлаштиради. Вазирлик маълумотларига кўра, тизим 15 тадан ортиқ шаҳар ва республика ахборот тизимларидан маълумотларни ўз ичига олади. Бундан ташқари, маълумотлар сенсорлар ва датчиклардан тўпланади. Ушбу тизимга ақлли видео таҳлилга эга камералар ҳам уланган.

Шунга ўхшаш марказ Алматида ҳам фаолият юритади. У Шаҳарни ривожлантириш маркази базасида ташкил этилган. Марказ маълумотларни таҳлил қилиш ва машинани ўрганишнинг замонавий усулларидан фойдаланади. Натижада, шаҳар инфратузилмаси билан боғлиқ асосий вазифалар самарали ҳал қилинмоқда.

Ушбу тизим бир нечта соҳаларни қамраб олади. Хусусан, йўлларнинг ҳолати таҳлил қилинади. Фуқароларнинг сўровлари автоматик равишда қайта ишланади. Шаҳарнинг ривожланиши башорат қилинмоқда ва хавфли ҳудудларни аниқлашга ҳаракат қилинмоқда.

Барча ечимлар шаҳарни самарали бошқариш учун йўл очади. Тўпланган тажриба энди минтақаларни ривожлантиришга йўналтирилади.

— Вазирлик бу йилдан бошлаб концепцияни вилоят марказлари даражасида давом эттиришни мақсадга мувофиқ деб топди, — дейилади масъул идора хабарида.

Маҳаллий ижроия ҳокимияти органлари аллақачон маълум бир режага ўтдилар ва рақамли ривожланиш стратегияларини аллақачон тасдиқладилар. Йўл хариталари тайёр. Ҳозирги босқичда барча лойиҳалар босқичма-босқич амалга оширилади.

Сунъий интеллект йўлларнинг сифатини кузатади

Сунъий интеллектдан фойдаланишнинг самарали мисолларидан бири Қозоғистон йўлларини диагностика қилишдир. Шуни таъкидлаш керакки, Транспорт вазирлиги бу йўналишда махсус лойиҳани амалга оширди.

Лойиҳа доирасида сунъий интеллект автоматик равишда йўл нуқсонларини аниқлайди. Тизимнинг аниқлиги 95 фоизни ташкил этади. Натижада вақт ҳам сезиларли даражада тежалди. Илгари 100 километрлик йўлларни текшириш учун тўрт кун керак бўлган бўлса, энди бу иш 4 соат ичида якунланади.

– Транспорт вазирлиги сунъий интеллект ёрдамида йўл нуқсонларини 95 фоизгача аниқлик билан автоматик равишда аниқлаш имконини берувчи лойиҳани амалга оширди. Бу йўллар маълумотлар базасини яратиш учун мобил лаборатория ёрдамида амалга оширилади, - дейилади хабарда.

Ушбу ёндашув бюджет маблағларидан энг самарали фойдаланиш имконини беради. Шунингдек, таъмирлаш ва қурилиш ишларини режалаштириш жараёнини соддалаштиришга ёрдам беради.

Фото: СИ вазирлиги

Поездларда интернет мавжуд

Мамлакатда поездларда юқори тезликдаги интернетни жорий этиш бўйича ишлар давом этмоқда. Лойиҳа сунъий йўлдош алоқаси асосида амалга оширилмоқда ва Рақамлаштириш ва сунъий интеллект йили доирасида ривожланмоқда.

Ҳозирда Астана-Алмати ва Астана-Ўскемен йўналишларида ҳаракатланаётган Тальго поездларида сунъий йўлдош интернети ишламоқда. Бу йўловчиларга саёҳат давомида доимий алоқа олиш имконини берадиган дастлабки тажрибалардан биридир.

– Сунъий йўлдош сигнали темир йўл бўйлаб ер минораларига боғлиқ эмас. Паст орбитали сунъий йўлдошлар сигнал кечикишини камайтиради ва поезд юқори тезликда ҳаракатланаётганда ҳам барқарор алоқани таъминлайди, — деб тушунтирди вазирлик вакиллари.

Лойиҳа доирасида йўловчилар 100 Мбит/с гача интернетга кириш имкониятига эга. Бу уларга саёҳат давомида мессенжерлар, видео хизматлар ва бошқа рақамли хизматлардан бемалол фойдаланиш имконини беради. Бу халқаро технология компаниялари ва Қозоғистон алоқа операторларининг қўшма иши туфайли мумкин бўлди.