Япониянинг собиқ ташқи ишлар вазири Қозоғистон Президентининг БМТни ислоҳ қилиш борасидаги позициясини қўллаб-қувватлади

ASTANА. Кazinform — Япониянинг собиқ ташқи ишлар вазири Ёрико Кавагучи Silk Way телеканалига берган интервьюсида Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаевнинг БМТ университетида ўқиган маърузаси ҳақида фикр билдирди ва унинг икки томонлама ҳамкорликни ривожлантиришга қўшган ҳиссаси ҳақида гапирди.

— Қозоғистон Президентининг маърузасида бир қатор муҳим мавзулар кўтарилди. Хусусан, БМТ ва "ўрта державалар" деб аталадиган давлатларнинг ваколатини кенгроқ қамраб олиш учун Хавфсизлик Кенгашини ислоҳ қилиш зарурати тилга олинди. Бу масала бўйича сизнинг фикрингиз қандай? Шунингдек, япон фалсафасига хос бўлган мақсад бирлиги ғоясини қандай баҳолайсиз? Сизнингча, замонавий дунёда, масалан, Япония билан ҳамкорлик орқали барқарорлик ва мувозанатни қандай сақлаш мумкин?

— Аввало, унинг маърузаси менда жуда кучли таассурот қолдирганини айтмоқчиман. Бу муфассал, кенг қамровли маъруза эди. Сиз тилга олган БМТ, икки томонлама муносабатлар, шунингдек, ички ва глобал халқаро институтлардаги ислоҳотлар ҳақидаги қарашлар ҳам ёритиб берилди.

Шахсан мен унинг ғояларига жуда яқинман ва у бошқа давлатларни бу йўналишда бирлаштириш ташаббусларини бошқара олишига ишонаман. Қасим-Жомарт Тоқаев таъкидлаганидек, БМТ ислоҳотга муҳтож ва бу жараённи кечиктириб бўлмайди.

Қарор қабул қилиш жараёнида нафақат Хавфсизлик Кенгашининг доимий аъзолари бўлган етакчи державалар, балки бошқа давлатлар ҳам иштирок этиши муҳим. Менимча, ўрта державалар жуда муҳим рол ўйнайди ва ўйнаши керак. Бугунги кунда БМТда 193 та аъзо давлат мавжуд, уларнинг аксарияти ўрта державалардир. "Катта бешлик" юқорида бўлса-да, улардан пастда кўплаб ўрта давлатлар бор, уларга янада муҳимроқ рол берилиши керак. Мен бу фикрга тўлиқ қўшиламан. Албатта, бу вақт ва жиддий муҳокамаларни талаб қилади. Бироқ, мулоқот ҳозирдан бошланиши ва Хавфсизлик Кенгашининг иш форматини қайта кўриб чиқиш керак. Бу жуда қийин вазифа, аммо ундан қочиб бўлмайди.

— Умуман олганда, Қозоғистоннинг ташқи сиёсатдаги ролини қандай баҳолайсиз? Президент бугун Қозоғистоннинг воситачилик салоҳияти ва кўп қиррали дипломатиясини ривожлантириш ҳақида ҳам гапирди. Қозоғистон келажакда халқаро ҳамжамиятда шундай рол ўйнай оладими?

— Ҳа, албатта. Бугунги кунда кўп томонлама ёндашув аста-секин заифлашиб бораётган бўлса-да, унинг аҳамияти ҳали ҳам жуда катта. Агар биз уни тиклай олмасак, дунё бетартибликка ва державалар ўртасидаги шиддатли рақобатга тушиб қолиши мумкин. Кўп томонламалик эса тамойиллар ва халқаро тартибни яратади.

Ҳозирги вақтда бу тизимнинг барча элементларини бирданига тиклашнинг иложи йўқ, лекин уларнинг баъзиларини қайта тиклаш ва амалга ошириш керак. Қозоғистон — минтақавий держава ва Марказий Осиёда етакчи ҳисобланади ва унинг ташқи сиёсати минтақадан ташқарига чиқади.

Мен тушунганимдек, "Иброҳим келишувлари"ни қўллаб-қувватлаш ҳақида ҳам гап-сўзлар бор ва мен буни тўғри қадам деб биламан. Қозоғистон бошқа мамлакатларга ёрдам кўрсатишни бошлади ва ҳатто тегишли қўллаб-қувватлаш институтини яратди. Бу қадамлар Қозоғистоннинг глобал миқёсда фикрлаётганини ва ўзининг халқаро миссиясини тизимли равишда амалга ошираётганини кўрсатади. Мен буни тўлиқ қўллаб-қувватлайман ва бундай ташаббусларнинг амалга оширилаётганидан чин дилдан хурсандман.

— Ниҳоят, эртага «Марказий Осиё-Япония» саммити арафасида бўлиб ўтадиган учрашувдан қандай натижаларни кутмоқдасиз?

— Ҳамкорлигимиз шу даражага етганидан хурсандман. Президент Тоқаевни тинглаб, мен Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги ривожланиш, технологик ўзгаришлар ва икки томонлама муносабатлар борасидаги ўзаро муносабатлар янги босқичга ўтганини пайқадим. Энди биз кейинги босқичдамиз ва олдинга силжишга тайёрмиз. Эртанги учрашув қандай натижаларга олиб келиши мени жуда қизиқтиради.

Эслатиб ўтамиз, Қозоғистон Президенти БМТ Университетида маъруза ўқиди.