Тиббиётдан давлат хизматларигача: Қозоғистонда СИ қандай ва қаерларда қўлланилмоқда
ASTANA. Kazinform — Сунъий интеллект Қозоғистонда давлат бошқаруви ва асосий иқтисодий соҳаларнинг тизимли элементига айланиб бормоқда. Мамлакат саноат ва энергетикадан таълим ва соғлиқни сақлашгача бўлган 72 та соҳани қамраб олувчи 20 та рақамли трансформация харитасини тасдиқлади, деб хабар берди Кazinform мухбирининг сўровига жавобан Сунъий интеллект ва рақамли ривожланиш вазирлиги.
Вазирлик рақамли трансформация AI-First моделига мувофиқ ривожланаётганини таъкидлайди, унда сунъий интеллект қўшимча восита сифатида амалга оширилмасдан, давлат жараёнлари ва хизматларини лойиҳалашга киритилган.
Рақамли хариталардан янги бошқарув архитектурасига
Тизимли ёндашувнинг бир қисми сифатида давлат идоралари билан ҳамкорликда 72 та иқтисодий ва ижтимоий соҳаларни қамраб олувчи 20 та рақамли трансформация харитаси ишлаб чиқилган.
Бу шунчаки расмий режалаштириш эмас: ҳар бир харитада асосий рақамли муаммолар, СИ ечимларини амалга ошириш бўйича йўл хариталари, шунингдек, 2027 йилгача кутилган ижтимоий-иқтисодий таъсирлар ва KPIлар мавжуд.
Ҳужжатлар электрон ҳукумат архитектураси порталида жойлаштирилган ва рақамли трансформация билан шуғулланадиган барча давлат идоралари учун мавжуд.
50 тадан ортиқ СИ агентлари: давлат ва фуқаролар ўртасидаги ўзаро таъсир қандай ўзгармоқда
Рақамли ёрдамчиларнинг ривожланиши алоҳида соҳага айланиб бормоқда. Мамлакат бўйлаб 50 тадан ортиқ СИ агентлари ишлаб чиқилмоқда, улар Ҳукумат, бизнес ва жамоатчилик ўртасидаги ўзаро таъсирнинг турли соҳаларини босқичма-босқич қамраб олади.
Бундай ечимларга амалий талаб аллақачон намоён бўлмоқда. Масалан, eGov AI ёрдамчиси 2,3 миллион мартадан ортиқ ишлатилган, СИ юридик маслаҳатчиси 230 000 дан ортиқ консультациялар ўтказган ва СИ терапевти соғлиқни сақлаш соҳасида жорий этилмоқда ва аллақачон 35 тадан ортиқ клиникаларда ишламоқда. Ечимлар таълим тизимида ҳам ишга туширилмоқда.
Алгоритмлар асосида ишлайдиган бизнес: СИ жойларни танлашда қандай ёрдам беради
Энг амалий ҳолатлардан бири тадбиркорлар учун бизнесни бошлашда ишлатиладиган СИ ёрдамчиси эди.
Тизим бозор ҳолатини, жумладан, рақобат муҳитини, мавжуд ва рўйхатдан ўтган объектларнинг зичлигини ва потенциал мижозлар оқимини таҳлил қилади. Жойни танлагандан сўнг, фойдаланувчи маълум бир жойда бизнес очишнинг мақсадга мувофиқлигини баҳолашга ёрдам берадиган тавсиялар олади.
Идора маълумотларига кўра, ушбу ёндашув ишга тушириш хавфини камайтиради ва операцион харажатларни икки бараваргача қисқартиради.
Навбатсиз ва кутишсиз солиқ маслаҳатлари
Молия вазирлиги билан ҳамкорликда 24/7 ишлайдиган ва жисмоний шахслар ва бизнесга солиқ қонунчилиги бўйича маслаҳатлар берадиган СИ ёрдамчиси ишга туширилди.
Хизмат ҳисобот бериш қоидаларини тушунтиради, ҳужжатларни тўлдиришда хатоликларнинг олдини олишга ёрдам беради ва мураккаб ҳуқуқий тилни аниқроқ қилади. Ишга туширилганидан бери беш мингдан ортиқ сўровлар кўриб чиқилди, вазирлик буни ечимнинг машҳурлигининг тасдиғи деб билади. Келажакдаги режаларга солиқ ҳисоботлари ва декларацияларини топшириш жараёнини автоматлаштириш киради.
Рақамли бизнесни қўллаб-қувватлаш: ғоядан молиялаштиришгача
Рақамлаштиришнинг алоҳида соҳаси тадбиркорларни молиялаштиришда қўллаб-қувватлаш билан боғлиқ. “Байтерек” холдинг компанияси билан ҳамкорликда ариза бериш жараёнининг барча босқичларида бизнесни қўллаб-қувватлайдиган СИ хизматини жорий қилинмоқда.
Бу шунчаки техник ёрдам эмас: тизим бизнес-режаларни шакллантиришга ёрдам беради, дастурларда иштирок этиш шартларини тушунтиради ва онлайн ариза бериш жараёнига раҳбарлик қилади, молиялаштиришга киришдаги тўсиқларни самарали равишда камайтиради.
Тиббиёт: Бир неча дақиқада инсульт ташхиси
Ижтимоий соҳада СИни жорий этишнинг энг кўзга кўринган ҳолатларидан бири бу инсульт ташхиси учун ишлатиладиган Cerebra AI тизимидир.
Ушбу технология КТ тасвирларини стандарт 30 дақиқа ўрнига 5-10 дақиқада таҳлил қилиш имконини беради ва клиник қарорлар қабул қилишни сезиларли даражада тезлаштиради.
Тизим пойтахтдаги 17 та тиббиёт ташкилотида, шунингдек, мамлакат бўйлаб бир нечта ҳудудларда жорий этилган. 2025 йил сентябрь ойидан бери у 7600 дан ортиқ беморнинг маълумотларини қайта ишлади. Вазирлик маълумотларига кўра, бу ўлимни 40% га камайтиришга ва ўз вақтида даволанаётган беморлар улушини 150% га оширишга олиб келди.
Рақамли тармоқлар ва хавфсизлик: телекоммуникацияларда СИ
Телекоммуникация саноати тармоқ юкламаларини таҳлил қилиш ва инфратузилмани оптималлаштириш учун СИ асосидаги ечимларни жорий этмоқда. Ушбу тизимлар энг юқори юкламаларни башорат қилиш, ресурсларни қайта тақсимлаш ва муҳандислик ходимларининг иш юкламасини камайтириш имконини беради.
Алоҳида соҳа фирибгарликнинг олдини олиш билан боғлиқ: шубҳали қўнғироқларни аниқлаш ва уларни абонент билан боғланишдан олдин блокировка қилишга қодир фирибгарликка қарши тизимларни жорий этиш режалаштирилган.
Сунъий интеллект инфратузилмаси: суперкомпьютер ва миллий платформа
Янги инфратузилма сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш учун асос яратмоқда. Қозоғистон Марказий Осиёда биринчи суперкомпьютер кластерини яратди ва жаҳон суперкомпьютер рейтингида 86-ўринни эгаллаган Alem.cloud платформасини ишга туширди.
Давлат идоралари шунингдек, Миллий сунъий интеллект платформасига кириш имкониятига эга — бу сўровларни қайта ишлаш ва сунъий интеллект ечимларини амалга ошириш учун хавфсиз муҳит. Вазирлик маълумотларига кўра, тизим аллақачон 15 000 фойдаланувчининг 500 000 дан ортиқ сўровларини қайта ишлаган.
Ҳуқуқий асос: сунъий интеллект тўғрисидаги қонун
Давлат раҳбари томонидан имзоланган "Сунъий интеллект тўғрисида"ги қонуннинг қабул қилиниши экотизимнинг шаклланишини якунлайди. Ушбу ҳужжат сунъий интеллект технологияларини ишлаб чиқиш ва қўллашни тартибга солади, жавобгарлик масалаларини белгилайди ва фуқаролар учун ҳуқуқий кафолатларни мустаҳкамлайди.
Вазирлик маълумотларига кўра, қонун инновацияларни ривожлантириш ва фойдаланувчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ўртасидаги мувозанатни таъминлашга қаратилган.
