Олимлар молекулаларни танийдиган нейрон тармоғини яратдилар
ASTANА. Кazinform – Россиялик олимлар молекулаларнинг уч ўлчовли моделларини таҳлил қиладиган ва уларнинг кимёвий формуласини 99,53 фоиз аниқлик билан аниқлайдиган сунъий интеллект тизимини ишлаб чиқдилар. Янги технология моддаларнинг хусусиятларини прогноз қилиш жараёнини сезиларли даражада тезлаштиради, деб хабар беради ТАСС.
AIRI Сунъий интеллект институти маълумотларига кўра, янги нейрон тармоғи молекуланинг уч ўлчовли тузилишини таҳлил қилиши ва унинг кимёвий формуласини автоматик равишда аниқлаши мумкин. Ушбу ишланма моддаларнинг хусусиятларини башорат қиладиган физик 3D моделлаштириш дастурлари ва сунъий интеллект тизимларини ўзаро боғлаш учун йўл очади.
– Анъанавий дастурлар атомлар орасидаги масофани ўлчаш ва уларни жадвал қийматлари билан таққослаш орқали кимёвий боғланишларни аниқлайди. Шунинг учун, ўлчовдаги кичик хато ҳам натижанинг аниқлигига таъсир қилади. Янги алгоритм молекуланинг бутун геометрик тузилишини таҳлил қилади ва уч ўлчовли координаталар асосида атомлар орасидаги боғланишлар графигини тузади. Бунинг ёрдамида тизимнинг аниқлиги 99,53 фоизга етди ва хатолар сони 20 баравар камайди, — дейилади институт баёнотида.
Лойиҳа AIRI, Миллий тадқиқот университети — Олий иқтисодиёт мактаби, Ломоносов номидаги Москва давлат университетининг истиқболли тадқиқотлар маркази, Томск давлат университети ва Урал федерал университети олимлари иштирокида ишлаб чиқилган.
Ҳозирда молекулаларни моделлаштириш ва уларнинг хусусиятларини прогноз қилиш тизимлари турли хил маълумотлар форматларидан фойдаланади. Улардан бири атомларнинг фазовий жойлашувини тавсифловчи уч ўлчовли моделларга асосланган, иккинчиси эса структуравий формулалар ва молекуляр графиклардан фойдаланади. Бу фарқ уларнинг биргаликда самарали ишлашига тўсқинлик қилди.
Янги алгоритм бу икки ёндашувни бирлаштиради. Тизим атомларнинг жойлашувини таҳлил қилади ва улар орасидаги беш турдаги боғланишларни — боғланмаган, битта, икки, уч ва ароматик боғланишларни аниқлай олади.
Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, нейрон тармоғи бутун молекулани ҳар томонлама таҳлил қилганлиги сабабли, у аввалги ечимларга қараганда анча кам ёлғон боғланишларни аниқлайди. Бундан ташқари, тизим кўп миқдордаги сув молекулаларини ўз ичига олган мураккаб бирикмаларни аниқ моделлаштириши мумкин. Бу молекулаларни моделлаштириш ва уларнинг хусусиятларини прогноз қилиш тизимларининг самарадорлигини сезиларли даражада оширади.
Эслатиб ўтамиз, олимлар ўлик компонентлардан синтетик ҳужайра яратдилар.
