Қозоғистонликларнинг 70% дан ортиғи референдумда иштирок этиш ниятида — сўровнома

ASTANA. Kazinform — Қозоғистон ижтимоий ривожланиш институти яқинлашиб келаётган референдум ҳақида жамоатчиликнинг хабардорлигини ва янги Конституция лойиҳасини жамоатчилик томонидан қўллаб-қувватлаш даражасини баҳолаш учун ижтимоий сўровнома ўтказди, деб хабар беради Кazinform.

Янги Конституция лойиҳаси бўйича референдум ҳақида хабардорлик

Телефон орқали ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, сўралган қозоғистонликларнинг 81,8 фоизи Қозоғистонда янги Конституция лойиҳаси бўйича референдум режалаштирилганидан хабардор. Улардан 33,7 фоизи референдум ҳақида яхши хабардор ва респондентларнинг 48,1 фоизи бу ҳақда бирор нарса эшитган, аммо тафсилотларни билмайди. Янги Конституция лойиҳаси бўйича референдум ҳақида ҳеч нарса эшитмаганларнинг улуши 17,1% ни ташкил қилади.

Умумий хабардорликнинг юқори даражаси, шу жумладан референдум ҳақида бирор нарса эшитганлар орасида қуйидагилар қайд этилди:

• Жамбил вилояти (89,7%);
• Шарқий Қозоғистон вилояти (87,8%);
• Қизилўрда вилояти (89,1%);
• Ғарбий Қозоғистон вилояти (88,1%);
• Алмати (87,6%).

Телефон орқали ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, ёшлар режалаштирилган референдум ҳақида яхши хабардор (44,8%). Шу билан бирга, кекса одамлар ҳам умумий хабардорликнинг юқори даражасини намойиш этадилар, гарчи тафсилотларсиз бўлса ҳам (51,7%).

Янги Конституция лойиҳаси бўйича референдумдан хабардорлик респондентларнинг маълумот даражасига ҳам боғлиқ. Таълим даражаси қанчалик юқори бўлса, умумий хабардорлик шунча юқори бўлади. Шундай қилиб, олий маълумотли респондентларнинг 86,7 фоизи референдум ҳақида маълум даражада эшитган, ўрта махсус ёки касб-ҳунар таълимига эга респондентларнинг 74,3 фоизи эса референдум ҳақида хабардор қилинган.

Телефон орқали ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, респондентларнинг аксарияти (76,9%) конституциявий ислоҳотлар ва мамлакатдаги сиёсий воқеалар ҳақида маълумотни ижтимоий тармоқлардан (Tik-tok, Telegram, Instagram, Facebook, ВКонтакте ва бошқалар) олишади. Респондентларнинг учдан бир қисми (33,3%) мамлакатдаги сиёсий воқеалар ҳақида онлайн янгиликлар сайтларидан билишларини айтишди. Телевидение респондентларнинг 20,5 фоизи томонидан ахборот манбаи сифатида кўрсатилган.

Сўровномада сайловчиларнинг юқори фаоллиги қайд этилган

"Сиз янги Конституция лойиҳаси бўйича референдумда иштирок этишни режалаштиряпсизми?" деган саволга сўровномада қатнашган қозоғистонликларнинг аксарияти, яъни 72,8 фоизи, бу уларнинг фуқаролик бурчи эканлигини айтиб, ижобий жавоб беришган. Сўровнома иштирокчиларининг яна 17,9 фоизи референдумда овоз бериш-бермаслик бўйича ҳали якуний қарор қабул қилмаганликларини таъкидладилар. Телефон орқали ўтказилган сўровнома натижаларига кўра, респондентларнинг 9,3 фоизи референдумда иштирок этишни режалаштирмаган.

Электоратнинг юқори фаоллиги қуйидаги ҳудудларда кузатилди:

• Туркистон вилояти (82,7%);
• Ғарбий Қозоғистон вилояти (78,6%);
• Қарағанди вилояти (78,1%);
• Қизилўрда вилояти (76,1%);
• Жамбил вилояти (75,0%);
• Шимолий Қозоғистон вилояти (75,0%).

Сўровнома натижаларига кўра, референдумда иштирок этишга энг юқори тайёрликни ёшлар (82,2%) ва 29 ёшдан 45 ёшгача бўлган респондентлар (76,3%), шунингдек, олий маълумотли (74,4%) ва умумий ўрта маълумотли (75,0%) респондентлар намойиш этдилар.

Олинган маълумотларга кўра, қозоғистонликларнинг аксарияти — 89,2 фоизи — янги Конституция лойиҳасини қўллаб-қувватлайди.

Улар орасида сўровномада қатнашганларнинг 52,8 фоизи янги Конституция лойиҳасини тўлиқ қўллаб-қувватлайди, 36,4 фоизи эса қисман қўллаб-қувватлайди. Турли сабабларга кўра янги Конституция лойиҳасини қўллаб-қувватламаганлар ёки ҳали қарор қилмаганлар улуши атиги 10,8 фоизни ташкил қилади.

Таъкидлаш жоизки, жамоатчилик фикрини ўрганиш Қозоғистон Республикаси Маданият ва ахборот вазирлигининг илтимосига биноан 2026 йил 12-20 февраль кунлари “Қозоғистон ижтимоий ривожланиш институти” НАЖ томонидан ўтказилди. Тадқиқот Қозоғистоннинг катта ёшдаги аҳолисини (18 ёшдан ошган) жинси, ёши, аҳоли пункти тури ва яшаш ҳудуди бўйича ифодаловчи миллий намунадан фойдаланган ҳолда ўтказилди.

Бундан ташқари, намуна ҳажми 1200 респондентни ташкил этди. Телефон орқали сўровнома 17 та вилоят ва республика аҳамиятига эга учта шаҳарни (Астана, Алмати ва Чимкент) қамраб олди. Қўнғироқлар шаҳар ва мобил телефон рақамларига амалга оширилди. Сўровнома Қозоғистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясининг расмий хабарномасига мувофиқ ўтказилди.

Эслатиб ўтамиз, фуқаролар ва мутахассисларнинг фикр-мулоҳазаларини ҳисобга олган ҳолда янги Конституциянинг қайта кўриб чиқилган лойиҳаси 12 февраль куни эълон қилинди. Ҳужжатнинг тўлиқ матни билан ушбу ҳавола орқали танишиш мумкин. Янги Конституция бўйича референдум 2026 йил 15 март куни бўлиб ўтади.