Қиммат тариф - тезкор интернет кафолати эмас: нега алоқа тез-тез узилади

Интернетни сув оқими билан солиштиринг. Босим кучли бўлса ҳам, уйингиздаги қувурлар тор ёки эски бўлса ҳам, сув тўлиқ қувватга етмайди. Интернет ҳам худди шундай ишлайди. Ташқаридан тез келса ҳам, уй ичидаги тармоқ заиф бўлса, ҳақиқий тезлик пасаяди.

Шунинг учун уланиш сифати битта омилга боғлиқ эмас. Тизимдаги ҳар қандай заиф нуқта бутун тармоқни секинлаштиради. Шунинг учун тезлик энг секин қисм даражасида қолади. Бу IT соҳасида "энг заиф бўғин принципи" деб аталади.

Ускуналар ва тармоқ

Интернет тезлигига таъсир қилувчи асосий омиллардан бири - сигналнинг қандай етказилишидир. Яъни, уланиш сифати интернетнинг уйингизга қандай етиб бориши технологиясидан бошланади.

Энг замонавий ечимлардан бири - оптик толали интернет (GPON). Юпқа шиша тола орқали ёруғлик орқали узатиладиган сигнал барқарор уланиш ва жуда юқори тезликни таъминлайди. Техник жиҳатдан содда усуллардан бири ADSL ҳисобланади. Бу ҳолда интернет телефон линияси орқали етказилади. Бироқ, бу технология аста-секин эскириб бормоқда. Қозоғистонда ҳали ҳам қўлланилса-да, мис кабель тўсикларга мойил ва чекланган имкониятларга эга. Шунинг учун, ҳатто бундай тармоқдаги энг қиммат тариф ҳам юқори тезликни тўлиқ таъминлай олмайди.

Яна бир кенг тарқалган усул - мобил интернет ва 4G/5G роутерларидир. Лекин унинг барқарорлиги ҳар доим ҳам юқори эмас. Бунинг сабаби шундаки, тезлик битта базавий станцияга уланган барча фойдаланувчилар ўртасида тақсимланади. Агар юзлаб одамлар бир вақтнинг ўзида битта минорага уланса, тариф қанчалик қиммат бўлишидан қатъи назар, тезлик муқаррар равишда пасаяди.

Интернет сифатига таъсир қилувчи иккинчи муҳим омил - бу роутер. Ҳозирги кунда энг кўп учрайдиган уланиш масалалари кўпинча ушбу қурилма билан боғлиқ. Чунки, эскирган роутерлар юқори юкларга бардош бера олмайди.

Масалан, агар роутерингиз 5-7 йил олдин сотиб олинган бўлса, унинг портлари 100 Мбит/с билан чекланган бўлиши мумкин. Яъни, тарифингиз 500 Мбит/с бўлса ҳам, қурилма юқори тезликни узата олмайди.

Интернетнинг секинлашишига Wi-Fi частотаси ҳам таъсир қилади. Кўпгина роутерлар 2,4 ГГц ва 5 ГГц частоталарида ишлайди. 2,4 ГГц частотаси кенг тарқалган бўлса-да, бу диапазон замонавий шаҳарларда жуда кўп юкланган. Кўпгина роутерлар бу частотани нафақат битта уйда, балки қўшни квартираларда ҳам ишлатадилар. Натижада, тармоқлар бир-бирига халақит беради ва уланиш сифати пасаяди. Частота канали тўлдирилади ва турли тўсиқлар сигналга таъсир қилади. Натижада, интернет тезлиги пасаяди. Бундай вазиятда 5 ГГц частотасини қўллаб-қувватлайдиган роутерга ўтиш ёрдам бериши мумкин. Бу юқори тезликни таъминлайди. Бироқ, ушбу частотанинг қамров зонаси кичикроқ эканлигини ҳисобга олиш керак.

Жисмоний тўсиқлар ва қурилмалар

Интернетдан фойдаланиш - икки томонлама жараёндир. Яъни, тезлик нафақат провайдерга, балки уни қабул қилувчи қурилмага ҳам боғлиқ. Агар сиз замонавий Wi-Fi тармоғини эски смартфон ёки оддий ноутбук орқали фойдалансангиз, юқори тезликни кутишнинг ҳожати йўқ. Чунки бундай қурилмаларнинг техник имкониятлари чекланган ва улар 50–70 Мбит/с дан юқори тезликни тўлиқ ўзлаштира олмайди.

Провайдер уйингизга 200 Мбит/с тезликни тақдим этса ҳам, қурилма унинг фақат бир қисмини олади. Шунинг учун, тарифни ўзгартиришдан олдин, фойдаланадиган қурилмаларингизнинг имкониятларини текшириш яхшироқдир.

Бундан ташқари, квартиранинг жойлашуви ва турли хил жисмоний тўсиқлар ҳам интернет сифатига таъсир қилади. Wi-Fi сигнали радио тўлқини бўлгани учун, йўлидаги тўсиқлардан ўтиб кетаётганда заифлашади. Аввало, темир-бетон деворлар унга халақит беради. Кўзгулар ва ойналар ҳам сигналнинг ўтишини қийинлаштиради. Кўп одамлар эътиборга олмайдиган яна бир омил - бу аквариум. Сув радио сигналларини яхши ютганлиги сабабли, интернет сифатини пасайтириши мумкин.

Шунинг учун, агар роутер йўлакда жойлашган бўлса ва узоқ хонада ишласангиз, сигнал бир нечта девор ва тўсиқлардан ўтиши керак бўлади. Бундай вазиятда ҳатто қиммат тариф ҳам интернетни тезлаштирмайди.

Трафик "ўғирланиши" ва маркетинг тузоқлари

Интернетнинг секин ишлаши ҳар доим ҳам провайдернинг айби эмас. Кўпгина ҳолларда, муаммо кўзга кўринмас ички жараёнлар туфайли юзага келади. Агар уйингиздаги қурилмаларни текширсангиз, ҳеч ким ҳеч нарса юклаб олмагандек туюлиши мумкин. Бироқ, фон жараёнлари буларнинг барчасини сизнинг иштирокингизсиз амалга оширади. Масалан, сиз фильм томоша қилаётганингизда, компьютер операцион тизимни янгилаётган бўлиши мумкин ва смартфонлар булутли сақлаш тизимига фотосуратларни юклаши мумкин. Бундан ташқари, иловалар ёки торрент хизматларининг автоматик янгиланишлари бошқа қурилмаларда бир вақтнинг ўзида ишлаши одатий ҳолдир. Натижада, интернет тезлиги "сезиларсиз" пасаяди.

Бу борада яна бир муҳим жиҳат - провайдерлар томонидан таклиф қилинадиган тарифлардаги "100 Мбит/с гача" кўрсаткич. Бу ҳақиқий кафолатланган тезлик эмас, балки фақат техник жиҳатдан мумкин бўлган чегара. Яъни, у фақат идеал шароитларда мавжуд. Амалда, айниқса кечқурун, тармоқдаги юк ошганда, ҳақиқий тезлик бир неча бор пасайиши мумкин. Шунинг учун, қиммат тариф ҳар доим ҳам юқори сифат дегани эмас.

Интернет сифатига таъсир қилувчи яна бир омил - бу сервер масофаси. Агар сиз кираётган сайт ёки хизмат чет элда, масалан, АҚШда жойлашган бўлса, сигналнинг кечикиши табиий ҳодисадир. Бу, айниқса, онлайн ўйинлар ва видео қўнғироқларда сезилади. Чунки, бу ерда нафақат тезлик, балки пинг ҳам муҳим - яъни сигналнинг етиб келиши учун кетадиган вақт.

Пинг тарифга боғлиқ эмас. Бу, биринчи навбатда, сервергача бўлган географик масофага ва провайдернинг магистрал тармоқларининг сифатига боғлиқ. Масалан, агар сервер Европада жойлашган бўлса, Қозоғистондан келадиган сигнал кечикиши ҳатто оптимал шароитларда ҳам тахминан 60–100 миллисекундни ташкил қилади. Шунинг учун ҳатто энг қиммат, юқори тезликдаги тариф ҳам бу кечикишни камайтира олмайди. Шунинг учун ўйинчилар кўпинча серверлари Шарқий Европа ёки Скандинавияда жойлашган платформаларни танлашга ҳаракат қиладилар - бу ҳолда пинг нисбатан паст бўлади. Хулоса қилиб айтганда, интернетнинг секинлиги нафақат тарифга, балки қурилмалардаги фон юкига, тармоқдаги умумий юкланиш даражасига ва сервернинг жойлашувига ҳам боғлиқ.

Қиммат тариф учун тўловни амалга оширишдан олдин нимани текшириш керак

Мутахассислар биринчи навбатда кабель орқали интернет тезлигини текширишни маслаҳат беради. Бунинг учун ноутбукда Wi-Fiни ўчириб қўйишингиз, уни тўғридан-тўғри провайдернинг кабелига улашингиз ва тезликни ўлчашингиз керак. Агар натижа тарифга мос келса, муаммо йўриқнома ёки унинг созламаларида. Бу ҳолда, қурилмани янгилашингиз ёки қайта созлашингиз керак. Ва агар индикатор паст бўлса, масала эски компьютер туфайли келиб чиқиши мумкин.

Шунингдек, фойдаланадиган қурилмалар 5 ГГц частотани қўллаб-қувватлашига ишонч ҳосил қилиш керак. Роутерни квартиранинг марказига қўйиш ва уни микротўлқинли печь, кўзгулар ва ойналардан узоқроқ тутиш яхшироқдир. Бундан ташқари, сигнал йўлида иложи борича камроқ тўсиқлар бўлиши муҳимдир.

Агар интернет сифати маълум бир вақтда пасайиб кетса, уйда кимдир ўша пайтда катта файлларни юклаб олаётганини текширинг. Бундай юклар тармоқ тезлигига бевосита таъсир қилганлиги сабабли келиб чиқади.

Агар керак бўлса, провайдер билан боғланиш ва йўриқнома созламаларини текшириш керак. Созламалар вақт ўтиши билан ёки техник носозликлардан кейин ўзгариши мумкин. Бундай ҳолларда, мутахассисни уйингизга чақириш ёки масофадан туриб созлаш кўпинча муаммони ҳал қилади.

Муаллиф: Венера Жоламанқизи