Иқлим ўзгаришига қарши глобал кураш: Қозоғистон Париж келишувига қандай ҳисса қўшади

Халқаро мажбуриятлар қандай бажарилмоқда

Тадбирда биринчи бўлиб Қозоғистон Республикаси Экология ва табиий ресурслар вазири Ерлан Нисанбаев сўзга чиқди ва у учрашув мамлакат учун жуда муҳим эканлигини таъкидлади. Шунингдек, у Қозоғистон углерод бозорини ривожлантиришнинг амалий босқичига ўтаётганини таъкидлади.

Бундан ташқари, асосий эътибор энди Париж келишувининг 6-моддаси механизмларини амалга оширишга қаратилган. Бунинг учун зарур ҳуқуқий нормалар ўтган ой қабул қилинди.

— Жорий йилнинг июль ойида Қозоғистон Республикаси Экология кодексига ўзгартиришлар киритилди. Хусусан, углерод лойиҳаларини амалга ошириш, углерод бирликларининг айланиши ва якуний натижаларни халқаро ташкилотларга ўтказиш бўйича халқаро механизмларни жорий этишга қаратилган қонунчилик нормалари қабул қилинди. Бундан ташқари, тегишли қонунга қўшимча норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тасдиқланди. Шундай қилиб, бугунги кунда Қозоғистонда Париж келишувининг 6-моддасида кўзда тутилган бозор механизмларини амалга ошириш учун зарур норматив-ҳуқуқий база яратилди, — деди вазир.

Шу билан бирга, у Қозоғистоннинг Париж келишуви бўйича мажбуриятларини эслатди. Мамлакатимиз 2030 йилга бориб иссиқхона газлари чиқиндиларини 1990 йилги даражага нисбатан 15 фоизга камайтириши керак. 2035 йилга бориб бу кўрсаткич 25 фоизга камайиши керак.

Шуни таъкидлаш керакки, Париж келишувини амалга оширишда, яъни иқлим ўзгаришига қарши глобал ҳаракатларда давлатларнинг миллий ҳиссаси ҳисобга олинади. Ерлан Нисанбаевнинг сўзларига кўра, бу масала шу йил июль ойида қабул қилинган нормаларда ҳам кўриб чиқилган.

— Қозоғистоннинг миллий ҳиссасини амалга оширишни ҳисоблашда иссиқхона газларини ютишнинг умумий ҳажмининг камида 10% ва иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтиришнинг умумий ҳажмининг камида 30% ҳисобга олинади, — деди у.

Иқлим лойиҳалари — инвестиция манбаи

Ерлан Нисанбаевнинг сўзларига кўра, давлатнинг асосий мақсади — инвесторларнинг манфаатлари, лойиҳаларнинг иқтисодий самарадорлиги ва миллий иқлим йўналиши ўртасидаги мувозанатни таъминлаш. Умуман олганда, Қозоғистонга инвестиция киритаётган инвесторларнинг лойиҳалари ҳам даромад келтириши, ҳам атроф-муҳитга ижобий таъсир кўрсатиши керак. Шу билан бирга, инвесторларнинг манфаатларини ҳам ҳисобга олиш керак. Ахир, агар бу уларга фойда келтирмаса, ҳеч бир хорижий компания республикамизга инвестиция киритмаслиги аниқ.

Халқаро инвесторлар ўрмон хўжалиги, қишлоқ хўжалиги ва энергия самарадорлигини ошириш ташаббуслари каби устувор соҳаларда лойиҳаларни амалга оширишга тайёр эканликларини билдирганликлари қувонарли.

— Қозоғистон бу соҳада катта салоҳиятга эга. Хусусан, умумий майдони 31 миллион гектар бўлган давлат ўрмон фондининг бепоён ерларидаги углерод лойиҳаларининг салоҳияти 5,2 миллион гектарга баҳоланмоқда. Энди инвесторлар учун чиқиндиларни камайтириш ва ютиш лойиҳаларида иштирок этиш, шунингдек, углерод бирликларини шакллантириш учун янги имкониятлар очилмоқда, — деди Экология ва табиий ресурслар вазири.

Унинг сўзларига кўра, бундай тадбирлар инвесторларга Қозоғистондаги бутун жараённи тушуниш имконини беради. Улар Қозоғистонда қандай лойиҳаларни амалга ошириш мумкинлигини, қандай талаблар қўйилишини, авторизация қилиш тартиби қандай амалга оширилишини, натижаларни мониторинг қилиш ва текшириш қандай амалга оширилишини, шунингдек, лойиҳалар халқаро талабларга мувофиқ қандай ҳисобга олинишини ва бошқаларни батафсил тушунадилар.

Ташқи ишлар вазирлиги Инвестиция қўмитаси раиси Ардақ Зебешев ҳам экологик ташаббуслар инвестицияларни жалб қилишга катта ҳисса қўшишини таъкидлади.

— Бугунги кунда иқлим кун тартиби фақат экологик муаммолар билан чекланиб қолмайди. Бизнинг кўз ўнгимизда бутун дунёда иқтисодиётнинг янги юқори технологияли сектори, углерод кредитлари бозори шаклланмоқда. Бу бозор тўғридан-тўғри инвестицияларни жалб қилиш, саноатни модернизация қилиш, янги иш ўринлари яратиш ва минтақаларни барқарор ривожлантириш учун катта имкониятлар яратади, — деди у.

Ардақ Зебешев халқаро экспертларга мурожаат қилиб, келгуси йилларда юқори сифатли иқлим лойиҳаларига талаб фақат ортиб боришини айтди. Шунинг учун, бу йўналиш, халқаро мажбуриятларни бажаришдан ташқари, мамлакат иқтисодиётини ривожлантириш ва янги технологияларни жорий этиш учун йўл очади.

Инвестиция қўмитаси раиси шунингдек, Қозоғистон назариядан аниқ ҳаракатларга ўтаётганини таъкидлади.

Шунинг учун, бу йўналиш, халқаро мажбуриятларни бажаришдан ташқари, мамлакат иқтисодиётини ривожлантириш ва янги технологияларни жорий этиш учун йўл очади.

Инвестиция қўмитаси раиси, шунингдек, Қозоғистон назариядан амалиётга ўтаётганини таъкидлади.

— Масалан, кореялик ҳамкасбларимиз билан биргаликда Экология ва табиий ресурслар вазирлиги ва «Kazakh Invest» компанияси кўмагида Алмати вилоятининг Қарасай тумани ва Чимкент шаҳрида чиқинди газларини ушлаш бўйича халқаро лойиҳалар амалга оширилмоқда. Ушбу лойиҳалар углерод ҳажмини йилига тахминан 200 минг тоннага камайтириш имконини беради, — деди у.

Бундан ташқари, мутахассис бошқа лойиҳалар ҳақида батафсилроқ гапирди.