Икки йилда Қозоғистон туризм соҳасига 2,2 трлн тенгеден ортиқ инвестиция жалб этилди

Туризмни ривожлантириш ва унинг миллий иқтисодиётдаги ролини мустаҳкамлаш сифат жиҳатидан янги босқичга чиқмоқда. Президент Қасим-Жомарт Тоқаевнинг «Қозоғистон сунъий интеллект даврида: долзарб вазифалар ва рақамли трансформация орқали уларнинг ечимлари» номли Мурожаатномасида мамлакатнинг туристик салоҳиятини очиб бериш, соҳанинг рақобатбардошлигини ошириш, кадрлар салоҳиятини кучайтириш ва сайёҳлар ташриф буюрадиган барча масканларда хизмат кўрсатишнинг юқори стандартларини таъминлаш бўйича асосий вазифалар белгилаб берилди.

Давлат раҳбари вазифаларнинг аниқ тақсимотини белгилади: ҳудудлар инфратузилмани ривожлантириш учун, марказий давлат органлари эса Қозоғистонни хорижда тарғиб қилиш, хорижий сайёҳларни жалб этиш ва қонунчиликни такомиллаштириш учун жавоб беради. Давлат раҳбари топшириқларини амалга ошириш доирасида Ҳукумат курорт ҳудудларини модернизация қилиш, инвестицияларни рағбатлантириш ва транспорт имкониятларини кенгайтириш бўйича тизимли чора-тадбирлар мажмуасини амалга оширмоқда. 2025 йил якунларига кўра, соҳанинг иқтисодиётга қўшган умумий ҳиссаси 5 триллион тенгега етди, соҳада банд бўлганлар сони эса 600 минг кишидан ошди.

1,3 триллион тенге ва 328 та лойиҳа: хусусий капитал соҳага инвестицияларни оширмоқда

Сўнгги йилларда инвестиция фаоллигини рағбатлантиришга қаратилган давлат сиёсати туризм секторига маблағлар оқимининг бир неча баробар ошишини таъминлади. Агар 2023 йилда капитал қўйилмалар ҳажми 787,3 миллиард тенгени ташкил этган бўлса, 2024 йилда бу кўрсаткич 947,5 миллиард тенгегача ёки 20,3 фоизга ошди, 2025 йил якунларига кўра эса 1,25 триллион тенгега ёки 32,6 фоизга етди. Умуман олганда, 2024-2025 йилларда соҳага 2,2 триллион тенгеден ортиқ инвестиция жалб этилиб, икки йиллик ўсиш қарийб 60 фоизни ташкил этди.

Ҳозирги вақтда республикада умумий қиймати қарийб 1,3 триллион тенге бўлган 328 та инвестиция лойиҳаси амалга оширилмоқда. Уларни босқичма-босқич ишга тушириш натижасида қарийб 10 мингта доимий иш ўрни яратилиши ва халқаро даражадаги 25 та янги меҳмонхона мажмуаси очилиши кутилмоқда. Улар орасида Hilton ва Mandarin Oriental каби тармоқларга тегишли объектлар, шунингдек, мавсумдан қатъи назар фаолият юритадиган Oi-Qaragai тоғ-курортини кенгайтириш лойиҳаси бор. Бундан ташқари, имтиёзли кредитлаш ва инвестиция преференцияларидан фойдаланган ҳолда 11 та ҳудудда жаҳон даражасидаги 24 та меҳмонхона қурилиши масаласи ҳам ишлаб чиқилмоқда.

Шу билан бирга, амалдаги жойлаштириш объектлари тармоғи ҳам жадал ривожланмоқда: 2023 йилдаги 3992 та объектдан уларнинг сони 2025 йилда 4482 тага етди, 2026 йил 1 апрель ҳолатига кўра эса 4,5 мингдан ошди. Улар томонидан кўрсатилган хизматлар ҳажми 2023 йилдаги 229 миллиард тенгадан 2025 йилда 350,6 миллиард тенгегача ошди. 2026 йилнинг биринчи чорагида ушбу кўрсаткич 69,4 миллиард тенгени ташкил этиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 13,9 фоизга ошди.

15,7 млн ташриф ва географиянинг кенгайиши: кириш ва ички туристик оқимлар динамикаси

Авиақатновларни босқичма-босқич йўлга қўйиш ва мамлакатга кириш тартибларининг соддалаштирилиши хорижий сайёҳларнинг Қозоғистонга қизиқишини барқарор равишда оширди. 2025 йилда мамлакатга 15,7 миллион нафар хорижий фуқаро ташриф буюрди, 2023 йилда эса бу кўрсаткич 9,2 миллионни ташкил этган эди. Уларнинг 11,1 миллиони сайёҳ сифатида таснифланган. Хорижий меҳмонларнинг республика ҳудудидаги харажатлари 2,9 миллиард АҚШ долларини ташкил этди.

Масалан, Астана шаҳрида V Бутунжаҳон кўчманчилар ўйинларининг ўтказилиши 12,4 минг нафар хорижий меҳмонни жалб қилди, уларнинг харажатлари 7,5 миллиард тенгени ташкил этди. Иштирокчиларнинг тўғридан-тўғри ҳиссаси 625 минг АҚШ долларига баҳоланмоқда. Жаҳон миқёсидаги маданий ва спорт тадбирлари юқори молиявий самарадорликни таъминланишига сезиларли ҳисса қўшиб келяпти: Алматида Jennifer Lopez концерти 35 мамлакатдан 7 минг нафар хорижий томошабинни жалб этди ва шаҳарга 5 миллиард тенгеден ортиқ тўғридан-тўғри туристик харажат олиб келди, умумий айланма эса 10 миллиард тенгеден ошди.

Mastercard маълумотларига кўра, Алматида йирик тадбирлар ўтказилган кунларда хорижий карталар орқали нақд пулсиз тўловлар сезиларли даражада ошган: «Қайрат» — «Реал Мадрид» Чемпионлар лигаси учрашуви вақтида 16 фоизга, Jennifer Lopez концертида 11 фоизга ва Backstreet Boys гуруҳининг чиқишида 3 фоизга.

Фақат 2025 йилнинг ўзида Алматида хорижий ижодкорларнинг 49 та концерти бўлиб ўтди. 2026 йилда бу амалиёт янада кенгайди: Deep Purple, Megadeth, Ricky Martin, Enrique Iglesias концертлари, Cirque du Soleil гастроллари, шунингдек, Астанада Park Live ва SOLANA FEST фестиваллари ўтказилди. Ушбу тадбирларда 12 мингдан ортиқ чиптани хорижликлар сотиб олди. Йўналишни тизимли бошқариш мақсадида Туризм ва спорт вазирлиги 2026 йил учун 55 та асосий тадбирдан иборат Тадбирлар тақвимини шакллантирди ва event.qaztourism.kz платформасини ишга туширди.

Жойлаштириш объектлари томонидан бевосита хизмат кўрсатилган хорижий фуқаролар сони ҳам барқарор ўсди: 2023 йилдаги 1 миллион кишидан 2024 йилда 1,29 миллионга, 2025 йилда эса 1,43 миллионга етди. 2025 йилда кириш туризми оқимининг энг юқори ўсиши Алмати вилоятида (+29,7%), Жетису вилоятида (+25,88%) ва Қизилўрда вилоятида (+25,5%) қайд этилди. Хитой билан сафарларнинг соддалаштирилиши туристик оқимнинг ўсишига салмоқли ҳисса қўшди: йил якунига кўра Хитойдан келганлар оқими 46,8 фоизга кўпайиб, 960 минг кишидан ошди. 2026 йилнинг биринчи ярмида Қозоғистон 7 миллион нафар хорижий сайёҳни қабул қилди. Меҳмонларнинг асосий қисмини Ўзбекистон — 2,5 миллион, Қирғизистон — 1,6 миллион ва Россия — 1,5 миллион нафар билан таъминлади.

Ички туризм ҳам ишончли ўсишни намойиш этмоқда. Қозоғистон фуқароларининг мамлакат ичидаги туристик оқими 2023 йилдаги 7,1 миллион кишидан 2024 йилда 7,8 миллионга, 2025 йилда эса 8,7 миллионга етди. Бу бир йилда 10,7 фоизлик ўсишни англатади. 2026 йилнинг биринчи чорагида жойлаштириш объектлари 1 миллион 965 минг кишига хизмат кўрсатди (+2,3%). Уларнинг 802 мингдан ортиғи асосий курорт ҳудудларини танлаган:

• Алмати тоғ кластер — 509,3 минг киши;
• Щучинск-Бурабай курорт ҳудуди — 116,7 минг киши;
• Манғистау курорт ҳудуди — 53,3 минг киши;
• Туркистон ҳудуди — 39,4 минг киши;
• Олтой ҳудуди — 30,3 минг киши.

11 минг км автомобиль йўллари ва янги аэропортлар: курортларнинг комплекс инфратузилмаси

Ҳукуматнинг алоҳида эътибори транспорт логистикасини кенгайтиришга қаратилган. 131 миллиард тенге қийматидаги 33 та инфратузилма лойиҳаси якунланганидан сўнг, жумладан Манғистау вилоятидаги «Иссиқ пляж» ҳудудини ривожлантириш лойиҳаси доирасида, 2026 йилда умумий фойдаланишдаги 11 минг километр автомобиль йўли йўл ишлари билан қамраб олинди. Рахмановские ключи, Кендерли, Баянаул, Зеренда, Кўлсой ва бошқа рекреация ҳудудларига олиб борувчи йўллар таъмирланяпти ва қуриляпти.

3,7 миллион миллий боғ ташриф буюрувчиси ва «яшил коридор»: давлат қўллаб-қувватлаши, экотуризм ва ислоҳотлар

Муҳими, анъанавий пляж ва тоғ туризми билан бир қаторда экологик туризм, отлиқ маршрутлар, автотуризм, агротурлар ва этнотурлар ҳам жадал ривожланяпти. Давлат миллий табиий боғларига ташриф буюрувчилар сони 2023 йилдаги 2,4 миллион кишидан 2025 йилда 3,7 миллион кишига етди. 2026 йилнинг биринчи ярми якунларига кўра эса бу кўрсаткич 1,7 миллион ташриф буюрувчини ташкил этди. Қўриқланадиган ҳудудларда 179 та туристик маршрут ва 42 та экотропа ташкил этилган ва фаолият юритиб келади. Оилавий туризмни рағбатлантириш мақсадида 2026 йилдан бошлаб 18 ёшгача бўлган болалар учун миллий табиий боғларга кириш бепул қилинди.

Жорий йилда Ҳукумат томонидан бир қатор янгиликлар ва рағбатлантирувчи механизмлар жорий этилди:

• Туризмни ривожлантириш масалалари бўйича Мувофиқлаштирувчи кенгаш тузилди;
• чегарада ва туристик автобуслар ҳаракатланадиган йўналишларда махсус «яшил коридор» жорий этилди;
• визит-марказларнинг ҳуқуқий мақоми белгилаб берилди, гидлар, экскурсоводлар ва туристик инструкторлар фаолияти тартибга солинди.

Бундан ташқари, давлат томонидан мақсадли қўллаб-қувватлаш чораларининг бир қатор турлари амалда. Улар қаторига ҳар бир жалб этилган хорижий сайёҳ учун туроператорларга 15 минг тенге миқдорида тўғридан-тўғри субсидия бериш, автотранспорт воситаларини харид қилиш харажатларини қоплаш, вояга етмаганлар учун авиачипталарни субсидиялаш («Kids Go Free»), йўлбўйи сервис объектлари ва санитария-гигиена узелларини қуриш харажатларини компенсация қилиш, шунингдек, чанғи базалари учун техника харидини қоплаш киради.