Алешка Симкич: Конституция — халқ танлови

ASTANА. Каzinform – Европа Иттифоқининг Қозоғистондаги элчиси Алешка Симкич Кazinformга Қозоғистондаги референдум ҳақида ўз фикрини билдирди.

— Албатта, биз Қасим-Жомарт Тоқаев 2025 йил сентябрь ойида янги Конституцияни биринчи марта эълон қилганидан бери барча муҳокамаларни диққат билан кузатмоқдамиз.

Қозоғистон Президенти илгари бу жараён 2027 йилда бўлиб ўтишини айтган эди. Бироқ, жараён тезлашди, шунинг учун биз уни катта қизиқиш билан кузатиб бормоқдамиз. Энди мен Қозоғистон раҳбариятини сайловчиларнинг фаоллиги ва янги Конституцияни қўллаб-қувватлаш борасидаги таъсирчан натижалар билан табриклашим мумкин.

Мен энди қабул қилинган Конституция қоидаларига мос келадиган янги қонунчилик қабул қилинишини тушунаман. Биз, Европа Иттифоқи сифатида, биринчи навбатда, ушбу қонунларнинг Қозоғистоннинг халқаро мажбуриятларига мувофиқлигига эътибор қаратамиз. Умуман олганда, Конституция бу — Қозоғистон халқининг танлови.

Европа Иттифоқи ва Қозоғистон ўртасидаги муносабатлар ижобий ривожланмоқда. Ҳозирда биз кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик битими доирасида турли соҳаларда мулоқотларни давом эттираяпмиз.

Бизда жуда самарали мулоқот бор. Менга ёқадиган нарса шундаки, бу икки томонлама монолог эмас, балки ҳақиқий фикр алмашинувидир. Биз бир-биримизга ҳам ижобий, ҳам танқидий фикрларни очиқчасига билдира оламиз. Асосийси, ҳамкорлик мавжуд ва мен келажакда унинг ўзгаришига ҳеч қандай сабаб кўрмаяпман.

— Симкич хоним, ҳозирда Астанада Европа Иттифоқи —Қозоғистон кичик қўмитасининг бир нечта учрашувлари бўлиб ўтмоқда. Ушбу учрашувлар ҳақида бизга кўпроқ маълумот бера оласизми?

— Ҳа, бизда энергетика, адлия ва транспорт соҳаларида уч кунлик учрашувлар бор. Аввал айтиб ўтганимдек, бизда кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик битими бор, ўтган йилнинг декабрь ойида унинг имзоланганига10 йил бўлди.

Бу — ҳар йили ўтказиладиган процедура: бир йил учрашув Астанада, кейинги йил Брюсселда ўтказилади. Бу йил биз Астанадамиз. Европа Ташқи саъй-ҳарактлар хизмати Марказий Осиё бошқармаси раҳбари, Қозоғистон Республикаси Бош прокурорининг ўринбосари ва Қозоғистон Ҳукуматининг кўплаб вакиллари инсон ҳуқуқлари, адлия, ички ишлар, шунингдек, энергетика ва транспорт масалаларини муҳокама қилмоқдалар.

Энергетика соҳасига келсак, биз иккита асосий йўналишни кўриб чиқмоқдамиз. Биринчиси — Қозоғистон ва Европа Иттифоқи учун энергия хавфсизлиги. Қозоғистон биз учун, айниқса нефть борасида муҳим энергия етказиб берувчисидир. Ҳозирда Европа Иттифоқининг нефтга бўлган эҳтиёжининг қарийб 12 фоизи Қозоғистон томонидан қондирилади. Биз ушбу ҳамкорликни янада мустаҳкамлашни истаймиз.

Иккинчи йўналиш — "яшил" энергия. Барқарор ривожланиш, қайта тикланадиган энергия манбалари, "яшил" водород ва бошқа соҳалардаги ҳамкорлик муҳокама қилинмоқда.

Шу билан бирга, ҳамкорликни яхшилаш учун алоқаларни ривожлантириш зарур. Ҳозирда бу соҳа ҳали ҳам қийинчиликларни келтириб чиқармоқда: Қозоғистондан Европага энергия ресурсларини ўз ичига олган катта ҳажмдаги юкларни етказиб бериш жуда узоқ давом этади. Бу муддатни қисқартириш керак.

Бу ерда бир нечта масалалар мавжуд: молиялаштириш — инвестицияларни ким амалга оширади ва экологик талаблар. Бироқ, асосийси, бу йўналишда ишлаш.

— Брюссель келажакда Қозоғистон билан алоқаларни мустаҳкамлаш учун қандай қадамлар қўйишни режалаштирмоқда? Транспорт ва логистика, энергетика ва муҳим хомашё соҳаларида қандай режалар мавжуд?

— Қозоғистоннинг мувозанатли ташқи сиёсати биз учун тушунарли. Биз мамлакатнинг географик хусусиятларини ҳам яхши биламиз. Қозоғистон тарихий ва иқтисодий алоқаларга эга бўлган шериклар билан ҳамкорликни давом эттириши керак. Шуни ҳам таъкидлашни истардимки, Европа Иттифоқи ҳам муҳим йўналиш ҳисобланади.

Биз БМТ ва ЕХҲТ каби халқаро ташкилотлар доирасида кўп томонлама форматларда муваффақиятли ҳамкорлик қилишда давом этамиз. Бизнинг қарашларимиз ўхшаш, гарчи баъзи масалаларда фарқлар бўлиши мумкин.

Транспорт, иқлим ва энергетика каби соҳалардан ташқари, тинчлик ва глобал барқарорлик масалалари бўйича ҳам фикр алмашиш имконияти мавжуд. Шу муносабат билан, мен Қозоғистон ва Европа Иттифоқининг умумий позициялари борлигига ва биз ишончли шериклар эканлигимизга ишонаман.

Эслатиб ўтамиз, ўтган йили декабрь ойида Брюсселда ЕИ-Қозоғистон муносабатларини ривожлантириш учун янги платформа ишга туширилди.