1 августдан Қозоғистонда қандай муҳим ўзгаришлар юз беради

Август ойида Қозоғистонда бўлиб ўтадиган энг муҳим воқеалардан бири — Қурултой сайловлари. У 23 август куни бўлиб ўтади. Эслатиб ўтамиз, Давлат раҳбари 1 июль куни "Қозоғистон Республикаси Қурултой сайловини тайинлаш тўғрисида"ги Фармонни имзолаган эди. Шу куни Президент Администрацияси раҳбарининг биринчи ўринбосари Ерлан Қарин ҳам сиёсий кампания бўйича баёнот берди.

Унинг сўзларига кўра, жорий йилнинг апрель ойида Президент Қасим-Жомарт Тоқаев Қурултой сайлови август ойида бўлиб ўтишини очиқчасига эълон қилган эди. Шундай қилиб, сиёсий партиялар сайлов кампаниясига тайёргарлик кўриш учун етарли вақтга эга бўлишди. Бу янги Конституция кучга киргандан кейинги биринчи умумий сайлов бўлади. Бундан ташқари, яқинлашиб келаётган кампания бутун сиёсий моделни институционал қайта шакллантириш учун йўл очади. Янги Конституцияга кўра, сайловлардан сўнг давлат ҳокимиятининг асосий институтларини яратиш бўйича ишлар бошланади.

Нефть қазиб олиш кўпаяди

ОПEК+ га аъзо еттита давлат, яъни Қозоғистон, Саудия Арабистони, Россия, Ироқ, Қувайт, Жазоир ва Ўмон 2026 йил августидан бошлаб нефть қазиб олишни кунига 188 минг баррелга оширишга қарор қилишди.

ОПEК веб-сайтида эълон қилинган жадвалга кўра, Қозоғистон август ойида нефть қазиб олишни кунига яна 10 минг баррелга оширишни режалаштирмоқда. Натижада, мамлакатнинг кунлик нефть қазиб олиши 1,618 миллион баррелга етади. Шу билан бирга, бозор ҳолати, келишувларнинг бажарилиши ва компенсация мажбуриятларининг бажарилиши муҳокама қилинадиган еттита ОПEК+ мамлакатининг навбатдаги йиғилиши 2026 йил 2 августда бўлиб ўтади.

"Умай" аёллар ипотека кредити берилади

Аёллар учун "Умай" ипотека дастури бу йил қайта ишга туширилади. Аризалар август ойида бошланади. Бу ҳақда «Отбасы банк» бошқаруви раиси Лаззат Ибрагимова ижтимоий тармоқлардаги жонли эфирда маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, бу мақсад учун дастлабки маблағлар ажратилган. Талабларга кўра, иштирокчилар «Отбасы банк»да депозит сифатида дастлабки бадал тўплашлари керак. Расмий даромадга эга бўлган ва сўнгги олти ой давомида мажбурий пенсия бадалларини мунтазам равишда тўлаб келган аёллар дастурга ариза беришлари мумкин. Дастлабки бадал йирик шаҳарларда 20% дан ва ҳудудларда 15% дан бошланади.

"Умай" доирасида 25 йилгача бўлган муддатга 50 миллион тенгегача ипотека кредитлари бериш кўзда тутилган.

Гидлар ва экскурсоводлар янги қоидалар асосида ишлайди

Мамлакатда гидлар, экскурсоводлар ва туризм инструкторлари фаолиятини тартибга солувчи янги қоидалар тасдиқланди. 1 августдан кучга кирадиган тегишли буйруқ Туризм ва спорт вазири томонидан имзоланди.

Ҳужжатга кўра, ушбу фаолият билан фақат Қозоғистон Республикаси фуқаролари шуғулланиши мумкин. Бунинг учун eLicense.kz портали орқали фаолият бошланганлиги ҳақида билдиришнома юбориш керак. Ушбу билдиришнома асосида туризм соҳасидаги ваколатли орган гидлар, экскурсоводлар ва туризм инструкторларининг давлат электрон реестрини юритади.

Туристик хизматлар турист билан тузилган шартнома асосида тақдим этилади. Шартнома тузиш учун турист ўзи ва шартнома тузилган бошқа шахслар ҳақида маълумот беради. Саёҳат бошланишидан камида уч кун олдин гидлар, экскурсоводлар ва туризм инструкторлари туристларга саёҳатнинг хусусиятлари ҳақида ёзма маълумот беришлари шарт. Бундан ташқари, улар туристларнинг хавфсизлигини таъминлаш учун зарур чораларни кўришлари шарт.

Кийик шохларини сотиш қоидалари ўзгармоқда

Қозоғистон Республикаси Экология ва табиий ресурслар вазирининг 2026 йил 22 июльдаги буйруғи билан кийик дериватларини сотиш қоидалари тасдиқланди. Ҳужжат 4 августдан кучга киради.

Ҳужжатга кўра, "кийик дериватлари" — ҳайвоннинг шохлари, шунингдек, улардан тайёрланган маҳсулотлардир. Дериватлар савдоси электрон тендер шаклида амалга оширилади. Савдо тўғрисидаги қарор ваколатли орган томонидан қабул қилинади, у сотиш нархини, савдо ҳажмини ва комиссияни белгилайди. Тегишли қарор қабул қилингандан сўнг, сотувчи 10 календар кун ичида давлат мулки реестри веб-порталида тендер ҳақидаги маълумотларни эълон қилиши шарт.

Бундан ташқари, танлов иштирокчилари зарур ҳужжатларни тақдим этиб, ёзма равишда қуйидаги мажбуриятларни ўз зиммаларига оладилар:

• Қозоғистон ҳудудида кийик шохларини сотмаслик;

• экспорт билан боғлиқ барча зарур ҳужжатларни мустақил равишда тайёрлаш ва харажатларни қоплаш;

• ваколатли органга кейинчалик приватларни учинчи шахсларга ўтказиш тўғрисида маълумот бериш;

• приватлар ва улардан тайёрланган маҳсулотларнинг ҳаракати тўғрисида маълумотни ўз мамлакатининг рақамли кузатув тизимига киритиш.

Кийик приватлари учун энг юқори нархни таклиф қилган иштирокчи ғолиб деб топилади.

Йўл ҳаракати қоидаларига киритилган ўзгартиришлар кучга киради

2026 йил 25 августдан бошлаб Қозоғистон Республикасининг "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонунига киритилган ўзгартиришлар кучга киради.

Энди 65 ёшдан ошган ва ногиронлиги бўлган ҳайдовчилар ҳар икки йилда бир марта мажбурий тиббий кўрикдан ўтишлари шарт. Шу билан бирга, йўл ҳаракати қоидаларини қўпол равишда бузган ҳайдовчилар яна назарий имтиҳон топширишга юборилади. Маст ҳолда транспорт воситасини бошқарган фуқаролар эса жавобгарликка тортилди. Шунингдек, жабрланувчи билан ярашгани сабабли жиноят иши тугатилган тақдирда ҳам, ҳуқуқбузар саккиз йилга транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилинади. Агар ҳайдовчилик гувоҳномаси бўлмаса, уни саккиз йил давомида олишнинг иложи бўлмайди.

— Бу ўзгаришларнинг барчаси йўл ҳаракати хавфсизлигини оширишга, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилишга қаратилган. Биз барча йўл ҳаракати иштирокчиларини йўл ҳаракати қоидаларига қатъий риоя қилишга чақирамиз. Ушбу талабга бўйсунадиган ҳайдовчилар эса ўз вақтида мажбурий тиббий кўрикдан ўтишлари шарт, — деб хабар берди Ички ишлар вазирлиги.

Алиментлар янги тартибда тўланади

2026 йил 25 августдан бошлаб алиментлар махсус банк ҳисоб рақамига ўтказилади.

Ушбу ўзгариш 2026 йил 24 июнда қабул қилинган қонунга мувофиқ жорий этилмоқда. Унинг мақсади алимент учун мўлжалланган пулларнинг тўлиқ сақланишини таъминлаш ва уни фақат бола ёки меҳнатга лаёқатсиз шахсни таъминлаш учун ишлатишдир.

Адлия вазирлиги махсус ҳисоб рақамининг йўқлиги алимент тўловчини мажбуриятларидан озод қилмаслиги ҳақида огоҳлантирди. Бироқ, алимент олувчи махсус ҳисоб рақамининг маълумотларини тақдим этмагунча, йиғилган маблағларни ўтказиш мумкин бўлмайди. Бундай ҳолда, суд ижрочиси алимент олувчига махсус ҳисоб рақамини очиш ва унинг маълумотларини тақдим этиш зарурлиги ҳақида хабар беради. Маълумотлар тақдим этилгандан сўнг, йиғилган маблағлар белгиланган тартибда ўтказилади. Бу муддат ичида алимент қарзи сақланиб қолади ва бекор қилинмайди.

Янги норма алимент олувчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтиришга ва болалар ва ногиронлар учун мўлжалланган маблағларнинг хавфсизлиги учун қўшимча кафолатлар беришга қаратилган.

Туркия билан ҳаво қатнови ортади

Қозоғистон ва Туркия ўртасидаги ҳаво қатнови кенгаймоқда ва август ойидан бошлаб Астана-Анқара, шунингдек, Алмати-Анқара йўналишларида парвозлар сони сезиларли даражада ошади.

Қозоғистон Республикаси Транспорт вазирлигининг маълумотларига кўра, AJET авиакомпанияси Астана-Анқара ва Алмати-Анқара йўналишларида парвозлар сонини ҳафтасига иккитадан еттитагача оширади. Шундай қилиб, самолётлар ҳар куни иккала йўналишда ҳам қатнайди. Вазирлик янги ўзгаришлар Қозоғистон ва Туркия ўртасидаги бизнес, савдо, иқтисодий ва туризм алоқаларини янада ривожлантиришга ҳисса қўшишини таъкидлади.

Бешта катта фестиваль ўтказилади

Август ойида Астана ва тўртта вилоятда сайёҳлар учун бешта катта фестивал ва шоулар бўлиб ўтади.

Қозоғистон Республикаси Туризм ва спорт вазирлиги Туризм саноати қўмитасининг маълумотларига кўра, август ойида Астана, Атирау, Қостанай, Манғистау ва Алмати вилоятларида сайёҳларни жалб қилишга қаратилган бешта катта тадбир ташкил этилади.

Булар қаторига Қостанай вилоятидаги «Qostanai Dala Fest» агрофестивали, пойтахтдаги «Comic Con Astana» гик фестивали, Манғистау вилоятидаги «Aq maya Fest» қимрон фестивали, Атирау вилоятидаги "ЛОТОС" экологик фестивали ва Алмати вилоятидаги «Байсерке аспаны» авиа шоуси киради.