Янги Қурилиш кодекси: сейсмик хавфсизлик ва кучайтирилган назорат механизмлари

Қозоғистон Республикасининг янги Қурилиш кодексига кўра, Давлат раҳбари томонидан жорий йилнинг 9 январь куни имзоланган ва 1 июлдан кучга кирадиган бу кодекс мамлакатда соҳани замонавий талаблар асосида ривожлантириш учун бир қатор муҳим янгиликларни жорий этади, деб хабар беради Kazinform ҚР Саноат ва қурилиш вазирлигига таяниб.

Шаҳарсозлик лойиҳалари бўйича мажбурий экспертиза ўтказиш

Қозоғистонда барча ишлаб чиқилаётган ва тузатилаётган шаҳарсозлик лойиҳалари, жумладан, деталли режалаштириш лойиҳалари (ДРЛ) бўйича мажбурий экспертиза ўтказиш жорий этилади.

Бу хатоларни эрта босқичда аниқлаш, коррупция хавфини камайтириш ва ҳужжатларнинг шаффофлигини таъминлаш мақсадида амалга оширилади.

Қўшимча равишда, ДРЛни тузатишга чеклов қўйилади — икки йилда бир мартадан ошмаслиги керак.

Давлат шаҳарсозлик кадастрининг автоматлаштирилган ахборот тизими

Мамлакатда шаҳарсозлик лойиҳаларини амалга оширишни назорат қилиш ва шаҳарсозлик ҳужжатларига мос келмаган ҳолда бошланғич-рухсатнома ҳужжатларини беришга чекловлар жорий этилади, бу Давлат шаҳарсозлик кадастрининг автоматлаштирилган ахборот тизими (Шаҳар кадастри тизими) орқали амалга оширилади.

Шунингдек, қурилиш объектининг барча босқичларида маълумотларнинг шаффофлигини ва тўлиқ текширувини таъминлаш мақсадида объектнинг уникал рақами жорий этилади.

Сейсмик хавфсизлик

Республикада Қурилиш кодексига мувофиқ сейсмик хавфларни камайтириш бўйича янги мажбурий талаблар жорий этилади.

Шунингдек, сейсмик хавфсизлик бўйича қуйидаги қадамлар мустаҳкамланади:

• лойиҳалашда сейсмик изолятор тизимларини қўллаш;
• қурилишнинг барча босқичларида сейсмик хавф ва хатарни баҳолаш;
• конструктив тизимларнинг сейсмик барқарорлигини мажбурий синовдан ўтказиш;
• сейсмик хавфли ҳудудларда турар жой ва ижтимоий фондларни паспортлаштириш;
• I даражали масъулиятли объектларда муҳандислик-сейсмометрик станцияларни ўрнатиш;
• сейсмик омиллар ва сейсмик микроҳудудлаштириш маълумотларини ҳисобга олган ҳолда қурилиш учун энг хавфсиз майдонларни танлаш.

Лицензия эгаларнинг электрон реестрини жорий этиш

Мамлакатда архитектура, шаҳарсозлик ва қурилиш фаолияти иштирокчиларига қўйиладиган талаблар кучайтирилади ва давлат ахборот тизимлари билан интеграция қилинган лицензия эгаларининг электрон реестри жорий этилади.

Бу сохта иштирокчиларни йўқ қилиш, соҳада тартиб ўрнатиш, лицензия талабларига мувофиқликни автоматик текшириш ва коррупция хавфини минималлаштириш учун зарур.

Шунингдек, халқаро амалиётни ҳисобга олган ҳолда, 2028 йилдан бошлаб муҳандисларни сертификатлаштиришни жорий этиш ва бу функцияни рақобат муҳитига топшириш режалаштирилмоқда.

Техник меъёрлаш миллий институтни ташкил этиш

Қозоғистонда Техник меъёрлаш миллий институт ташкил этилади.

У қурилиш соҳасидаги техник меъёрий талабларни илмий тадқиқ қилиш, ишлаб чиқиш, янгилаш ва қўллаб-қувватлашнинг ягона маркази бўлади, уларни халқаро стандартлар билан мувофиқлаштиради.

Бу ерда аниқ йўналишлар бўйича малакали мутахассисларни жалб қилган ҳолда махсус техник қўмиталари шакллантирилади (конструкциялар, архитектура, шаҳарсозлик, транспорт, қувурлар, сув таъминоти ва бошқалар).

Қурилиш устидан назоратни кучайтириш ва иштирокчиларнинг масъулиятини ошириш

Қурилиш кодекси доирасида қурилиш устидан назоратни кучайтириш ва соҳада иштирокчиларнинг масъулиятини ошириш бўйича чоралар амалга оширилади.

Қуйидаги чоралар жорий этилади:

• қурилишнинг барча босқичларида ДАҚН (Давлат архитектура-қурилиш назорати) органлари томонидан тезкор реакция ва “режали инспекция” - ишларнинг бошланишидан то фойдаланишга топширишгача;
• ҳисоботлар ва мониторинг асосида ташрифсиз масофавий (камерал) назорат;
• ноқонуний қурилган объектларга юкламалар қўйиш билан адлия органларини қонунбузарликлар ҳақида мажбурий хабардор қилиш.

Шу билан бирга, ДАҚН ва ФВ (Фавқулодда вазиятлар органлари) объектларни фойдаланишга топширишда иштирок этади.