Ўзини ўзи иш билан таъминлаган шахс янги Солиқ кодексида иқтисодий фаол фуқароларнинг янги тоифаси ҳисобланади. Бунга мустақил хизматлар кўрсатадиган ёки якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтмасдан ишлайдиган, ёлланган меҳнатдан фойдаланмайдиган ва солиқ қонунчилигида белгиланган шартларга жавоб берадиган шахслар киради.
Шу билан бирга, амалдаги қонунчилик ўзини ўзи иш билан таъминлаганларни тадбиркорлик субъектлари сифатида таснифламайди. Натижада, кичик ва ўрта бизнес бўйича расмий статистика ушбу тоифадаги фуқароларни ҳисобга олмайди. Бу Солиқ ва Тадбиркорлик ҳамда Ижтимоий кодекслар ўртасида ҳуқуқий зиддиятни келтириб чиқаради. Ушбу масала Лойиҳа офиси иштирокчилари томонидан муҳокама учун тақдим этилди.
Янги Солиқ кодексига кўра, ўзини ўзи иш билан таъминлаганлар учун махсус солиқ режимидан якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтмаган, тасдиқланган рўйхат бўйича фаолият юритадиган, ёлланган ишчилар меҳнатидан фойдаланмайдиган ва ойига 300 БҲМдан ошмайдиган даромад оладиган жисмоний шахслар фойдаланиши мумкин. Ушбу режим бўйича фақат ижтимоий тўловлар тўланади, бу атиги 4% ни ташкил этади.
Янги режим аллақачон юқори талаб даражасини кўрсатмоқда. Давлат даромадлари қўмитаси маълумотларига кўра, йил бошидан бери 688,8 минг ўзини ўзи иш билан таъминлаган шахс рўйхатдан ўтган. Улардан 597 минг киши (87%) рақамли платформалар (Яндекс, Enrive, Wolt ва бошқалар) орқали ишлайди, 91,5 минг киши (13%) эса ўз фаолиятини мустақил равишда амалга оширади.
Шу билан бирга, 84,2 минг ўзини ўзи иш билан таъминлаган шахс илгари якка тартибдаги тадбиркор бўлган. 546,4 минг киши эса илгари тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтмаган. Шундай қилиб, ярим миллиондан ортиқ фуқаро биринчи марта расмий бандлик сектори ва солиқ тизимига кирди.
Йиғилиш иштирокчилари, шунингдек, кейинги муҳокамалар ўзини ўзи иш билан таъминлаганларнинг ҳуқуқий мақомини аниқлашни талаб қилишини таъкидладилар. Ўзини ўзи иш билан таъминлаш иқтисодий фаолиятнинг мустақил шакли, тадбиркорликка ўтишнинг оралиқ босқичи ёки бандликнинг махсус тоифаси эканлигини аниқлаш керак. Тадбиркорлик ва Ижтимоий кодексларда кейинги тартибга солиш бунга боғлиқ бўлади.
Йиғилиш давомида Миллий иқтисодиёт вазирлиги ЕОИИ мамлакатлари тажрибасини кўриб чиқди. Беларусь ва Ўзбекистонда ўзини ўзи иш билан таъминлаган шахслар ишчиларни ёллай олмайдилар. Шу билан бирга, Ўзбекистонда улар тадбиркорлик субъектларига тегишли эмас. Арманистонда микро-тадбиркорлик режими мавжуд. Россияда профессионал даромад солиғини қўллайдиган шахслар кичик ва ўрта бизнес тизимига киритилган. Бироқ, солиқ қонунчилигида "ўзини ўзи иш билан таъминлаган" атамаси ишлатилмайди.
Муҳокама натижасида Ижтимоий ва Тадбиркорлик кодексларига ўзини ўзи иш билан таъминлаганлар мақомини тасдиқлаш билан боғлиқ ўзгаришларни амалдаги тузатишлар пакетига киритмасликка қарор қилинди. Янги режимдан фойдаланиш тажрибаси шакллантирилганда ва унинг иш натижалари умумлаштирилганда, келгуси йилда бу масалага қайтиш режалаштирилган.
Йиғилиш иштирокчилари, шунингдек, маҳсулот тақсимоти шартномалари бўйича фаолият юритувчи ер қаъридан фойдаланувчилар учун мувозанатлаштирувчи электр энергияси бозоридаги битимларни солиққа тортиш масаласини ҳам кўриб чиқдилар.
2023 йил 1 июлдан бошлаб Қозоғистондаги мувозанатлаштирувчи электр энергияси бозори соатбай ҳисобга олиш билан реал вақт режимида ишлайди. Режалаштирилган ва ҳақиқий электр энергияси ҳажмлари ўртасидаги оғишлар бўйича барча ҳисоб-китоблар "Қозоғистон электр энергияси ва қувват бозори оператори" АЖ орқали амалга оширилади.
Бундан ташқари, амалдаги низомда баъзи ҳолларда маҳсулот тақсимоти шартномаси бўйича фаолият юритувчи бозор иштирокчилари салбий номутаносиблик электр энергиясини сотиб олиш нархидан ошса, компенсация олмаслиги кўзда тутилган. Йиғилиш иштирокчилари шунингдек, ушбу масалани қонунчилик билан тартибга солиш зарурлигини таъкидладилар.