«Шаңырақ күні»: Оила - инсон ҳаётидаги энг муқаддас маскан
ASTANA. Kazinform – Бугун Наврўзнома ўн кунлиги доирасида "Шаңырақ күні". Қозоқ маданиятида шанироқ алоҳида аҳамиятга эга. Шанироқ — оила рамзи, шунинг учун ҳам қозоқ халқи ёш келин-куёвнинг оила қуриб, шанироқ кўтаришига алоҳида эътибор берган.
Қозоқ тушунчасида "шанирақ" сўзи рамзий маънога эга. Аждодларимиз атрофдаги ҳамма нарсадан фалсафий ғояларни излашган ва уларни ўз ҳаёт тарзи билан боғлашга ҳаракат қилишган. Улар шанирақни муқаддас даражага кўтарганлари бежиз эмас. Чунки муқаддас сўз кўчманчилар ҳаёти ва тушунчасидан келиб чиққан: ўтовнинг шанираги пойдеворни мустаҳкамлайди ва уйга ёруғлик олиб киради. Бундан ташқари, у мустақиллик ва эркинлик тимсоли сифатида қабул қилиниб, алоҳида оила бўлиб чиққан ёш турмуш қурганларга «шанирақ кўтарди» деб таъриф берилган. Шу нуқтаи назардан қарасак, шанирақ кўк осмон гумбази, мулк рамзи, хавфсизлик кафолати ва авлодлар давомийлигининг белгиси сифатида қабул қилинганини кўрамиз. Демак, «Шанирақ куни» — фақат алоҳида бир оиланинг эмас, балки бутун миллатни бирлаштирувчи рамздир.
Ҳозир ҳам оила рамзи ҳисобланган шанирақ сўзининг маъноси камаймаган. Ҳатто яқинда овоз бериш ҳуқуқига эга бўлган фуқароларнинг 87,15 фоизи қўллаб-қувватлаган янги Конституциямизда никоҳ ва оилага бағишланган алоҳида модда киритилган. Хусусан, 30-модданинг 1 ва 2-бандларида “Никоҳ ва оила, она, ота ва бола давлат ҳимоясида бўлади” ва “Никоҳ - эркак ва аёлнинг давлат қонунларига мувофиқ рўйхатдан ўтган ихтиёрий ва тенг ҳуқуқли бирлашмаси” аниқ кўрсатилган.
Конституциямизда никоҳ ва оилага урғу берилгани жамият томонидан ҳам кучли қўллаб-қувватланди. Масалан, Жетису вилояти Кербулақ тумани оналар кенгаши раиси Ғалия Ақбасова оиладаги асосий қадрият авлодни тарбиялаш, унинг характерини шакллантириш, жамият билан муносабатлар ва қарашларни ўрнатиш эканлигини айтади.
“Оилада асосий қадрият - авлодни тарбиялаш, унинг характерини, жамият билан муносабатларини ва қарашларини шакллантиришдир. Конституциямизнинг янги нашрида никоҳ ва оила институтига оид асосий тамойиллар акс этган. Оила инсон ҳаётидаги энг муқаддас уя, энг муқаддас маскандир. Давлат қонунларига мувофиқ рўйхатдан ўтган эркак ва аёлнинг ихтиёрий ва тенг ҳуқуқли бирлашиши бу уянинг мустаҳкам пойдевори саналади. Бундай никоҳ нафақат икки жинснинг, балки бутун жамиятнинг барқарорлигининг асосидир. Шунинг учун, мен қонун билан ўрнатилган никоҳ шунчаки расмий маросим эмас, балки ишонч ва ҳурматга асосланган муқаддас қасамёддир, деб айтардим”, - деди Ғалия Ақбасова.
Мажлис депутати Наталья Дементьева Конституцияга оила институтига бағишланган алоҳида модда киритилишини муҳим қарор деб билади. Унинг фикрича, ушбу норма жамиятда масъулият ва анъанавий қадриятларни мустаҳкамлашга ҳисса қўшади.
“Янгиланган Конституцияда оила институтини қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор қаратилган. Асосий қонун оилани жамиятнинг муҳим устуни деб билади ва уни ҳимоя қилиш ва мустаҳкамлашга қаратилган тамойилларни мустаҳкамлайди. Бу анъанавий оилавий қадриятларни илгари суриш, ёш авлодни ушбу қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш имконини беради. Аввалроқ Мажилисда ЛГБТ тарғиботи масаласини кўриб чиқиб, уни тақиқлаш тўғрисида қарор қабул қилган эди. Бу ташаббус Президент Қасим-Жомарт Тоқаев томонидан ҳам қўллаб-қувватланган”, - деди у.
Қарағанди вилояти ҚХА Оналар кенгаши раиси Айжан Қиясова янги Конституцияда никоҳ, оналик ва болалик ҳақидаги модда алоҳида аҳамиятга эга эканлигига эътибор қаратади.
“Сўнгги йилларда Қозоғистон болалар ва аёлларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтириш ва оиладаги зўравонликнинг олдини олиш борасида муҳим қадамлар қўйди. Энди бу соҳалар Конституциявий даражада мустаҳкамланган. Бу жуда муҳим. Чунки, оила, болалар ва оналикка аниқ ёндашув ҳар доим давлатнинг ўз фуқароларига ғамхўрлик даражасини акс эттиради. Оила ҳимояланган жойда жамиятга ишонч ҳам мустаҳкамланади, хавфсизлик ҳисси ортади ва ички сиёсий барқарорлик мустаҳкамланади”, - деди кенгаш раиси.
Эслатиб ўтамиз, куни кеча Марказий референдум комиссияси республика референдумида овоз беришнинг дастлабки натижаларини эълон қилди. Унга кўра, овоз беришда иштирок этган фуқаролар сони 9 миллион 127 минг 197 кишини ёки референдумда иштирок этиш ҳуқуқига эга фуқаролар сонининг 73,12 фоизини ташкил этди. Шундай қилиб, янги Конституцияни қабул қилиш масаласининг ижобий ечимини қўллаб-қувватлаган фуқаролар сони мамлакатнинг барча ҳудудларида овоз беришда иштирок этган 7 миллион 954 минг 667 кишини ёки 87,15 фоизни ташкил этди.