Россия ва АҚШ ўртасидаги ядровий қуролларни қисқартириш бўйича келишув муддати тугади

Фото: Фото: openmedia.io

МОSKVА. Kazinform — 2026 йилнинг 5 февраль куни Россия ва АҚШ ўртасидаги стратегик ҳужумкор қуролларни қисқартириш тўғрисидаги сўнгги СНВ-III (START-3) келишувининг амал қилиш муддати тугади. Бу келишув икки давлатнинг ядровий арсеналларини чеклаб келган эди, деб хабар беради Kazinform мухбири.

Натижада, сўнгги ярим асрдан ортиқ вақт мобайнида илк бор Москва ва Вашингтон ўртасида стратегик ядровий қуролларни чеклайдиган ҳеч қандай ҳуқуқий мажбурловчи келишув қолмади. Москва ва Вашингтон ўртасидаги стратегик қуролларни чеклаш бўйича биринчи келишув 1972 йилда тузилган, кейинчалик бундай келишувлар бир неча бор узайтириб келинган.

БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш СНВ-III келишуви муддатининг тугашини халқаро тинчлик ва хавфсизлик учун «жуда муҳим ва ташвишли вазият» деб атади. Унинг айтишича, АҚШ ва Россиянинг стратегик ядровий қуролларига оид мажбурий чекловларнинг кучини йўқотиши глобал кескинлик кучайиб турган даврга тўғри келмоқда.

Гутерришнинг таъкидлашича, дунё илгари кузатилмаган ҳолатга дуч келди. Чунки дунёдаги ядровий қуролларнинг катта қисмини эгаллаб турган икки давлат — АҚШ ва Россиянинг ядровий арсеналларини чеклайдиган ҳуқуқий мажбурловчи механизмлар энди мавжуд эмас.

Мазкур келишувга 2010 йилнинг 8 апрелида Прагада Россия Федерацияси ва АҚШ президентлари Дмитрий Медведев ва Барак Обама имзо чеккан. У 2011 йилнинг 5 февралида кучга кирган. СНВ-III 1991 йилги Стратегик ҳужумкор қуроллар тўғрисидаги келишув ва 2002 йилги Стратегик ҳужум салоҳиятларини қисқартириш тўғрисидаги келишувни алмаштирган эди.

СНВ-III келишуви ҳар бир тараф учун жойлаштирилган стратегик ядровий каллаклар сонини 1 550 бирлик билан чеклади. Шунингдек, қитъалараро баллистик ракеталар ва оғир бомбардимончи самолётлар каби етказиб бериш тизимларига чекловлар киритди. Келишув доирасида маълумот алмашиш, хабарлар юбориш ва жойида текширув ўтказиш каби текширув механизмлари кўзда тутилган бўлиб, ўзаро ишончсизликни камайтириш ва нотўғри ҳисоб-китобларнинг олдини олишга қаратилган эди.