Ҳужжатли фильмлар маркази директори Ақилбек Шалжановнинг сўзларига кўра, марказ Давлат раҳбари фаолияти ва жамиятдаги муҳим воқеаларни ёритувчи ижтимоий-сиёсий контентни ишлаб чиқади. Шунинг учун ҳар бир кадр алоҳида тарихий аҳамиятга эга.
— Биз ҳар бир кадрни тарих сифатида қабул қиламиз. Президентнинг ички ва хорижий сафарлари, давлат раҳбарлари билан учрашувлари, турли халқаро тадбирлар — буларнинг барчаси келажак авлодлар учун архив бўлиб қолади. Шунинг учун ҳар бир фильм жуда юқори масъулиятни ўз ичига олади, — деди у.
Ақилбек Шалжановнинг сўзларига кўра, ҳужжатли фильм янгиликлардан фарқли жанрдир. Бу ерда ҳар бир кадр пухта танланади ва режиссёр, сценарий муаллифи, муҳаррир, бош муҳаррир ва продюсер биргаликда ишлайди.
– Биз учун асосий мақсад — юқори сифатли асар яратиш. Ҳар бир кадр таҳлил қилинади ва суратга олинади, ҳар бир эпизоднинг ўз ўрни бор. Бу катта ижодий жамоанинг биргаликдаги иши, — деди у.
Ҳужжатли фильм сифатида продюсерларнинг роли ҳам муҳим. Ҳужжатли фильмлар марказининг бош продюсери Адилбек Қуламаннинг сўзларига кўра, ҳар бир асар бир неча босқичлардан иборат узоқ тайёргарлик натижасида туғилади.
– 30 йил ичида 1000 дан ортиқ фильм суратга олинган. Ҳар бир иш ғоя билан бошланади. Кейин сценарий ёзилади, суратга олиш ишлари олиб борилади, монтаж ишлари олиб борилади ва овоз тайёрланади. Буларнинг барчасини мувофиқлаштиришда продюсер катта масъулиятга эга, - деди у.
Давлат раҳбарининг хорижий сафарига бағишланган фильмларга қўйиладиган талаблар айниқса юқори. Чунки бундай сафарлар давомида кўтарилган масалаларнинг мазмуни кўпинча охирги дақиқада аниқланади.
– Биз давлатлар ўртасидаги муносабатларни, олдинги учрашувларни ва кўтарилган масалаларни олдиндан ўрганамиз. Сафар тугаши билан сценарий ёзилади ва монтаж бошланади. Чунки бугунги маълумотлар эртага тарихга айланади. Шунинг учун материални ўз вақтида ва аниқ етказиб бериш жуда муҳим, – деди маърузачи.
Бундан ташқари, ижодий гуруҳ ҳар бир фильмда расмий услуб ва бадиий услубни уйғунлаштиришга ҳаракат қилади.
— Агар учрашув кечқурун тугаса, сценарий эрталаб тайёр бўлиши керак. Саёҳат қилишга вақт йўқ. Барча ҳаракатлар ахборотни тезкор ишлаб чиқишга сарфланади. Расмий услуб ва бадиий услуб ҳам муҳимдир, – деди у.
Хорижий хизмат сафарлари давомида ахборот тарқатишдан ташқари, Қозоғистоннинг миллий ўзига хослигини тарғиб қилишга алоҳида эътибор қаратилади. Ижодий гуруҳ у ерга олдиндан бориб, таъсирли видеолар суратга олади. Улар қозоқ дўмбираси, миллий либослари ва маданиятини кенг тарғиб қиладилар.
— Шунингдек, биз маданиятимиз орқали Қозоғистонни тарғиб қилмоқчимиз. Биз дўмбира садоси чет элда эшитилишини ва миллий қадриятларимиз бутун дунёда тан олинишини истаймиз. Бу йўналишдаги сўнгги ишлардан бири Давлат раҳбарининг Бельгияга ташрифи асосида суратга олинган “Брюссель мулоқоти” ҳужжатли фильмидир. Асар энди республика телеканаллари ва YouTube платформасида мавжуд, - деди у.
Марказ муҳаррири Нурлан Қабдайулининг сўзларига кўра, сифатли ҳужжатли фильмнинг асосий хусусияти унинг барча элементларининг табиий уйғунлигидир.
– Дикторнинг овози, мусиқа, кадр, матн – ҳаммаси бир-бирини тўлдириши керак. Баъзан томошабин экранга қарамасдан ҳам дикторнинг овозидан ғояни тушунади. Баъзан эса битта кадр ҳамма нарсани айтади. Бу ҳужжатли фильмнинг ўзига хос хусусияти, - деди у.
Президент телерадиокомплексининг 30 йиллиги муносабати билан ушбу асарлар энди томошабинларга янги форматда тақдим этилмоқда. Айни пайтда бутун мамлакат бўйлаб "Хроникадан келажакка" республика кинолекторийси ўтказилмоқда ва ижодий гуруҳ Қозоғистон вилоятларидаги томошабинлар билан учрашиб, уларнинг энг яхши асарларини тақдим этмоқда.
– Биз учун энг катта ютуқ — бу томошабинларнинг ҳис-туйғулари. Агар бирор киши муҳим фикр билан чиқса, унда бизнинг ишимиз оқланади, — деди Ақилбек Шалжанов.
Кинолекторий давомида алоҳида қизиқиш уйғотган асарлардан бири Орол денгизи тақдири ҳақидаги ҳужжатли фильм бўлди. Муаллифларнинг фикрига кўра, унда бутун минтақанинг экологик муаммолари ва бир кишининг ҳаёти орқали меҳнаткаш инсон тақдири акс эттирилган.
– Орол денгизи муаммоси нафақат Қозоғистон, балки бутун дунё муаммосидир. Шунинг учун биз бу мавзуни кўтаришни муҳим деб билдик. Фильм қаҳрамони Кунтуған Турғанбаев асарни биринчи марта кўрди ва томошабинлар билан учрашувларда иштирок этди. Унинг таассуроти ғайриоддий эди, — деди маърузачилар.
Мутахассисларнинг фикрига кўра, экранда атиги 30 дақиқа давомида намойиш этиладиган фильмни суратга олишга тахминан 30 соат сарфланган. Операторлар ҳар бир кадрнинг мазмунига алоҳида эътибор беришди.
Шуни таъкидлаш керакки, 30 йил олдин кичик ижодий жамоа сифатида иш бошлаган Қозоғистон Республикаси Президентининг телерадиокомплекси бугунги кунда бир нечта йўналишларни бирлаштирган йирик медиа тузилмасига айланди. Унинг таркибига Каяштащкь халқаро ахборот агентлиги, ibek Joly, Silk Way, Silk Way Cinema телеканаллари ва «Жібек жолы» радиоси киради.