Айнан Президент Қасим-Жомарт Тоқаев ташаббуси билан ОАВ ходимлари куни мустақил касб байрами мақомини олди. 2019 йилда Давлат раҳбарининг топшириғига биноан 28 июнь расмий равишда Оммавий ахборот воситалари ходимлари куни сифатида белгиланди. Бу қарор журналистлар ҳамжамиятининг давлат ва жамият тараққиётидаги алоҳида ўрни эътироф этилганининг рамзига айланди.
Бугунги кунда медиа соҳасини ривожлантириш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади. Қонунчилик такомиллаштирилмоқда, журналистларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш чоралари кенгайтирилмоқда, рақамли медиа муҳити ривожланмоқда ва журналист касби тобора кўпроқ жамоатчилик эътирофига сазовор бўлмоқда.
Замонавий медиа соҳаси: мамлакатда қанча ОАВ фаолият юритмоқда
Маданият ва ахборот вазирлигининг расмий маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатда 5 303 та оммавий ахборот воситаси рўйхатдан ўтган. Шундан 3 181 таси даврий босма нашрлар, 253 таси телеканаллар, 97 таси радиостанциялар, шунингдек, 1 457 таси ахборот агентликлари ва интернет нашрларидир.
Медиа бозори ривожланиши билан бир қаторда қонунчилик базаси ҳам такомиллаштирилмоқда. 2023 йилда рақамли платформалар фаолиятини тартибга солиш ҳамда интернет реклама бозорининг шаффофлигини таъминлашга қаратилган «Онлайн платформалар ва онлайн реклама тўғрисида»ги Қонун қабул қилинди.
Кейинги муҳим босқич 2024 йил июнь ойида «Масс-медиа тўғрисида»ги Қонуннинг қабул қилиниши бўлди. Мазкур ҳужжат журналистлар ва оммавий ахборот воситалари фаолияти учун замонавий ҳуқуқий шароитларни яратди. Қонун ахборот соҳасидаги қонунчиликни рақамли давр талабларига мослаштирди ҳамда медиа тармоғини ривожлантиришнинг янги ёндашувларини мустаҳкамлади.
Қўшимча муҳим қадам сифатида жорий йилнинг 1 июлидан кучга кирадиган янги Конституцияда сўз эркинлиги, фуқароларнинг ахборот олиш ҳуқуқи ҳамда шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш кафолатлари мустаҳкамлаб қўйилди. Ушбу нормалар очиқ, масъулиятли ва замонавий ахборот маконини ривожлантириш учун мустаҳкам ҳуқуқий асос яратади.
Журналистлар қанча маош олади
Миллий статистика бюроси маълумотларига кўра, бугунги кунда медиа соҳаси ходимларининг иш ҳақи иқтисодиёт бўйича ўртача кўрсаткичдан юқори. 2026 йилнинг биринчи чорагида иқтисодиёт бўйича ўртача ойлик иш ҳақи 461,5 минг тенгени ташкил этган.
Энг юқори даромад кино, видеофильмлар ва телевизион дастурлар ишлаб чиқариш соҳасида қайд этилган бўлиб, ўртача ойлик иш ҳақи 948,9 минг тенгени ташкил қилди. Бу ўтган йилги кўрсаткичга нисбатан қарийб уч баробар юқоридир. Нашриёт фаолияти соҳасида ўртача ойлик номинал иш ҳақи 700,2 минг тенгега етди, бу эса 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 15,1 фоизга кўпдир. Дастурлар яратиш ва телерадиоэшиттириш соҳасида эса ўртача иш ҳақи 625,9 минг тенгени ташкил этиб, тахминан 15 фоизга ошган.
Шу билан бирга, номинал даромадлар ўсишига қарамай, реал иш ҳақининг ўсиш суръати барча йўналишларда бир хил эмас. Медиа соҳасининг айрим сегментларида инфляция таъсири туфайли аввалги йилларда иш ҳақининг харид қобилияти пасайган. Бу эса оммавий ахборот воситалари ходимларини ижтимоий қўллаб-қувватлаш чораларини янада такомиллаштириш зарурлигини кўрсатади.
Журналистларни қўллаб-қувватлаш тизимли тус олди
Сўнгги йилларда давлат томонидан медиа соҳаси вакилларини қўллаб-қувватлаш тизимли ва комплекс хусусият касб этди.
Сўнгги уч йил ичида Астана шаҳрида қарийб 200 нафар журналист уй-жой билан таъминланди. Президент Қасим-Жомарт Тоқаев топшириғига биноан мазкур дастур янада кенгайтирилмоқда: илк бор ҳудудий оммавий ахборот воситалари вакиллари ҳам квартиралар билан таъминланади. Жорий йилда мамлакат бўйича жами 66 нафар соҳа ходимига уй-жой берилиши режалаштирилган.
Касбнинг энг муносиб вакилларига анъанавий тарзда мукофот ва давлат ҳамда соҳавий тақдирлашлар топширилади. Бу нафақат уларнинг хизматларини эътироф этиш, балки миллий журналистиканинг юксак профессионал стандартлари рамзи ҳисобланади. Энг нуфузли мукофотлар қаторига мультимедиа журналистикасини ривожлантириш ва касбий стандартларни юксалтиришга қаратилган URKER Awards миллий мукофоти, «Тұмар» телевизион мукофоти ҳамда «Парламент сөзі» парламент мукофоти киради.