Буни Қозоғистон ижтимоий ривожланиш институти томонидан ўтказилган тадқиқот натижалари тасдиқлайди.
— Респондентларнинг энг катта улуши ижтимоий тармоқлар ва мессенжерлардаги кўрсатувлар ва нашрларни ўзлари ишонадиган ахборот манбаи сифатида кўрсатмоқда — 39,1%.
Иккинчи ўринда Қозоғистон телеканаллари — 33%. Бу кўрсаткич жорий йилнинг II чорагига нисбатан 4,3 фоиз пунктга ошди. Бу ахборот манбаларига бўлган ишонч тузилмасидаги энг муҳим ўзгаришлардан бири бўлди.
Ахборот манбаи сифатида ишонч бўйича кейинги ўринда Қозоғистон Республикаси Ҳукуматининг расмий веб-сайтлари ва нодавлат ахборот интернет-ресурслари туради. Уларга респондентларнинг мос равишда 16,3% ва 13,5% ишонган.
Шу билан бирга, Қозоғистон жамияти ҳали ҳам норасмий ахборот каналларига ишонади: респондентларнинг 16 фоизи дўстлари, ҳамкасблари ва қариндошларига ишонишини айтишди. Ҳеч қандай ахборот манбасига ишонмайдиган респондентларнинг улуши 15,5 фоизни ташкил қилади.
Респондентларнинг 9,2 фоизи халқаро ахборот агентликлари веб-сайтларига, 4,8 фоизи радиода эфирга узатиладиган маълумотларга ва 5 фоизи босма нашрлардаги маълумотларга ишонади, — дейилади ҳисоботда.
Тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, рақамли каналларнинг ривожланиши анъанавий оммавий ахборот воситаларини бир томонлама равишда сиқиб чиқармади. Аксинча, ахборот истеъмолининг гибрид модели шаклланмоқда. Ушбу моделда телевидение ва расмий онлайн ресурслар билан бир қаторда ижтимоий тармоқлар ва мессенжерлардан ҳам фойдаланилади.
— Яшаш жойи бўйича кўрсаткичларга ҳам эътибор қаратиш керак. Қишлоқ аҳолиси ижтимоий тармоқлар ва мессенжерларга шаҳар аҳолисига қараганда кўпроқ ишонади — 45,4% ва 35,5%. Шу билан бирга, қишлоқ аҳолиси ҳам Қозоғистон телеканалларини кўпроқ тилга олишган — 35,6%, шаҳар аҳолиси орасида эса бу кўрсаткич 31,4% ни ташкил этди. Бу шуни кўрсатадики, рақамли ва анъанавий ахборот каналлари нафақат бир-бири билан рақобатлашмайди, балки аҳолининг кундалик ахборот эҳтиёжларини қондиришда бир-бирини тўлдириши мумкин, — дейилади ҳисоботда.
Ёш бўйича кўрсаткичлар глобал тенденцияларга мос келади: респондентлар қанчалик ёш бўлса, улар ижтимоий тармоқлар ва мессенжерлардаги маълумотларга шунча кўп ишонишади. Хусусан, 18-28 ёшдаги респондентлар орасида бу кўрсаткич 48% ни, 61 ёшдан ошган респондентлар орасида эса 26,9% ни ташкил қилади. Бундан ташқари, кекса авлод вакиллари анъанавий равишда Қозоғистон телеканалларига ёшларга қараганда кўпроқ ишонишади. Бу кўрсаткичлар мос равишда 43,8% ва 26,8% ни ташкил этди.
Шу билан бирга, телевидение кенг ижтимоий аудиторияни сақлаб қолади: Қозоғистон телеканалларига ишонч даражаси барча таълим гуруҳлари бўйича 30% дан ошади. Энг юқори кўрсаткич касб-ҳунар ва техник маълумотга эга респондентлар орасида қайд этилди - 35,3%.
Таълим даражаси рақамли ва расмий ахборот манбаларини танлашга сезиларли таъсир кўрсатади. Таълим даражаси ошгани сайин, ижтимоий тармоқлар ва мессенжерларга ишонувчилар улуши ўрта маълумотли респондентлар орасида 35,5% дан олий маълумотли респондентлар орасида 43,4% гача ошади. Давлат органларининг расмий веб-сайтларига ишонч ҳам мос равишда 10,3% дан 17,7% гача ошди.
Умуман олганда, аҳолининг ахборот манбаларига ишончи тузилиши барқарор бўлиб қолмоқда. Бироқ, индивидуал ахборот манбаларига ишонч даражаси ёшга ва маълумотга қараб ўзгаради. Ёш ва юқори маълумотли респондентлар рақамли ва расмий онлайн ресурсларга кўпроқ ишонишса-да, анъанавий оммавий ахборот воситаларига ишонч ёшга қараб ортади.
Шу билан бирга, Қозоғистон телеканалларига ишончнинг ўсиши рақамли медиа истеъмоли доираси кенгайганига қарамай, анъанавий оммавий ахборот воситалари жамият учун муҳим бўлиб қолишини кўрсатади. Замонавий ахборот муҳитида бир канални бошқаси билан алмаштириш эмас, балки турли манбаларнинг аҳолининг турли гуруҳларининг ахборот эҳтиёжларига ишончлилиги ва тезкорлиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга.
"Қозоғистондаги ижтимоий-сиёсий вазиятнинг асосий кўрсаткичлари бўйича чораклик сўровнома" Қозоғистон ижтмоий ривожланиш институти томонидан 2026 йилнинг III чорагида юзма-юз суҳбат усули ёрдамида ўтказилди, намунавий ҳажм 18 ёш ва ундан катта бўлган 2400 респондентни ташкил этди. Тадқиқот майдони — республика аҳамиятига эга шаҳарлар — Астана, Алмати ва Чимкент, 17 та вилоят маркази, шунингдек, қишлоқ аҳоли пунктлар. Сўровнома 2026 йил 1 августдан 16 августгача ўтказилди.