Қозоғистонда энг кўп талабга эга бешта касб

АSTANА.Кazinform – 2025 йилда Enbek.kz электрон меҳнат биржаси порталида 1 миллион 328 минг бўш иш ўрни эълон қилинди ва 1 миллион 453,8 минг резюме жойлаштирилди. Шундай қилиб, иш қидирувчиларнинг таклифи эълон қилинган талабдан 125,8 мингга ошди.

Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлиги маълумотларига кўра, барча бўш иш ўринларининг ярми (665,5 минг) ишчи касбларига тегишли эди. Барча резюмеларнинг 48 фоизи (697,2 минг) ушбу касбларга жойлаштирилган.

Ойлик динамика иш қидирувчилар ва иш берувчилар томонидан аниқ мавсумийликни кўрсатади.

Хусусан, февраль ойидаги нормал даражадан сўнг (130 минг), иш қидирувчиларнинг фаоллиги март ойида минимал даражага тушди (94,6 минг), кейин апрель-июнь ойларида яна ошди (115 минг - 109,8 минг) ва июль ойида резюмелар сони максимал даражага етди ва 148 минг резюме рўйхатга олинди. Йилнинг иккинчи ярмида иш қидирувчилар сони аста-секин камайиб, ноябрь ойида 101,3 минг кишига ва декабрь ойида 71,5 минг кишига камайди.

Йилнинг биринчи ярмида ишга жойлашиш динамикаси нисбатан нормал кўрсаткичларни кўрсатган бўлса-да, иккинчи ярмида ўсиш қайд этилди. Иш берувчиларнинг талабининг энг юқори чўққиси август (141,7 минг), сентябрь (138,4 минг) ва октябрь (132,3 минг) ойларида кузатилди.

Сектор тузилмаси иқтисодиётнинг ижтимоий йўналтирилган тармоқларида талабнинг юқори даражада тўпланганлигини кўрсатади. Энг катта сектор таълимдир: 380,6 минг бўш иш ўринлари, бу барча эълон қилинган бўш иш ўринларининг учдан бир қисмини ташкил этади (28,7%). Ундан кейин "бошқа хизмат турлари" (175,4 минг, 13,2%) ва соғлиқни сақлаш (117,4 минг, 8,8%) соҳалари келади.

Биринчи ўнталикка қишлоқ хўжалиги (88,1 минг), ишлаб чиқариш (84 минг), давлат бошқаруви (81,2 минг), қурилиш (64,8 минг), ахборот ва коммуникатсия (60,5 минг), савдо (52,2 минг) ва транспорт (43,4 минг) ҳам киради. Шу билан бирга, учта энг йирик соҳа барча бўш иш ўринларининг қарийб ярмини ташкил этди.

Ҳудудий тақсимотда бўш иш ўринларини жойлаштирган энг фаол иш берувчилар Астана шаҳри (118,2 минг), Туркистон вилояти (96,7 минг) ва Алмати шаҳри (92 минг) дан бўлди. Бироқ, талаб ва таклифнинг минтақавий кўриниши нотекис, бу асосан демографик ва миграция омиллари билан боғлиқ.

Шундай қилиб, шимолий ва шарқий ҳудудларда бўш иш ўринлари сонига нисбатан резюмелар етишмаслиги юзага келди: Павлодар вилоятида (83 минг бўш иш ўринлари учун 50 минг резюме), Шимолий Қозоғистон вилоятида (47,3 минг бўш иш ўринлари учун 26,5 минг резюме), Шарқий Қозоғистон вилоятида (76,7 минг бўш иш ўринлари учун 42,1 минг резюме) ва Улитау вилоятида (19,5 минг бўш иш ўринлари учун 14,1 минг резюме).

Мамлакат жанубида, аксинча, резюмелар сонининг бўш иш ўринларига нисбатан сезиларли даражада ошиб кетиши кузатилди: Қизилўрда вилоятида (35,7 минг бўш иш ўринлари учун 92 минг резюме), Туркистон вилоятида (96,7 минг бўш иш ўринлари учун 184,4 минг резюме), Чимкент шаҳрида (43,1 минг бўш иш ўринлари ва 102,6 минг резюме), шунингдек, Манғистау вилоятида (31,1 минг бўш иш ўринлари, 75,6 минг резюме). Бу манзара аҳолининг табиий ўсиши юқори ва ишчи кучининг "ёш" ёш тузилмасига эга ҳудудлар учун одатий ҳолдир.

2025 йилда бўш иш ўринлари умумий сонининг (999 минг) 75% малакали ишчиларга тегишли эди. Йил давомида энг кўп талаб қилинадиган касблар ҳамширалар ва доялар (21,7 минг бўш иш ўрни, таклиф қилинган иш ҳақи 143–178 минг тенге), ўқитувчилар (21,2 минг, иш ҳақи 139–182 минг тенге), ҳайдовчилар (20 минг бўш иш ўрни, иш ҳақи 151–195 минг тенге) ва фаррошлар (19,6 минг бўш иш ўрни, иш ҳақи 110–133 минг тенге) бўлди. Номзодлардан энг кўп резюме бухгалтер лавозимига (25,1 минг резюме, кутилган ўртача иш ҳақи 308 минг тенге), ҳайдовчилик касбига (23,6 минг резюме - 250 минг тенге), ўқитувчи лавозимига (22,1 минг резюме - 199 минг тенге), шунингдек, адвокат лавозимига (19,1 минг резюме, кутилган ўртача иш ҳақи 294 минг тенге) жойлаштирилди.

Номзодлардан энг кўп резюме бухгалтер лавозимига (25,1 минг резюме, кутилган ўртача иш ҳақи 294 минг тенге) жойлаштирилди. 2025 йилда иш берувчилар флотда навигатор лавозимига номзодларга энг юқори маошни таклиф қилишди - ойига 875-900 минг тенге, кончилик саноатида участка бошлиғи ўринбосари учун - 714 минг тенге ва ундан юқори, шунингдек, бурғулаш қурилмалари операторлари учун - 700 минг тенге ва ундан юқори. Номзодлар орасида резюмеларда кўрсатилган энг юқори ўртача маош учувчилар учун - 1,9 миллион тенге, кончилик саноатида хизмат кўрсатиш бошлиғи ўринбосарлари учун - 1,2 миллион тенге ва кема капитанлари учун - 1,1 миллион тенге эди.

Резюмеларнинг ижтимоий-демографик профили аёлларнинг бироз устунлигини (55%) кўрсатади ва ариза берувчиларнинг аксарияти меҳнатга лаёқатли, етук ёш гуруҳларида тўпланган. Энг катта ёш гуруҳи 35–44 ёш (383,7 минг киши ёки 26,4%), ундан кейин 45–54 ёш (269,4 минг, 18,5%) ва 16–24 ёш (254,1 минг, 17,5%), кейинги ўринда эса 29–34 ёш гуруҳи (239,5 минг, 16,5%). 55–64 ёшдаги ариза берувчилар 158,9 минг кишини (10,9%), 25–28 ёшдагилар эса 143,1 минг кишини (9,8%) ташкил этади.

Умумий таркибда энг ёш (16 ёшгача) ва 65 ёшдан катта гуруҳлар энг паст улушга эга. Бироқ, 16–24 ёш гуруҳида аёллар улуши юқорироқ (тахминан 59,8%), 55–64 ёш гуруҳида эса аксинча, пастроқ (тахминан 45,9%) бўлган.

Шуни таъкидлаш керакки, Фан ва олий таълим вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган касблар атласида 1000 дан ортиқ янги касблар аниқланган. Шунингдек, 540 дан ортиқ касблар ўзгаргани ва 385 дан ортиқ касблар ёъқолиб бораётгани маълум бўлди.