Қозоғистон Республикаси Савдо ва интеграция вазирининг биринчи ўринбосари Айжан Бижанова бошчилигидаги йиғилишда 2026 йил июнь ойидаги инфляция натижалари, озиқ-овқат нархларининг ўзгариши ва нархларни барқарорлаштиришга қаратилган қўшимча чоралар кўриб чиқилди.
Миллий статистика бюросининг маълумотларига кўра, 2026 йил июнь ойида йиллик инфляция май ойидаги 10,4% дан 10,3% ни ташкил этди.
Шу билан бирга, озиқ-овқат инфляциясининг секинлашиш тенденцияси давом этмоқда. Йиллик кўрсаткич май ойидаги 10,7% дан 10,4% гача пасайди, шу билан бирга, озиқ-овқат нархларининг ойлик ўсиши 0,6% ни ташкил этди, бу ўтган йилнинг июн ойидаги даражадан (0,9%) сезиларли даражада паст.
Кенгаш ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўзгаришига алоҳида эътибор қаратди. Июн ойи натижаларига кўра, ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари нархлари индекси 0,4% ни ташкил этди. Индекснинг шаклланишига асосан мева-сабзавот маҳсулотлари таъсир кўрсатди. Нархларнинг ўсиши бозорга мавсумий ва эртапишар янги ишлаб чиқарилган мева-сабзавотларнинг кириб келиши, шунингдек, мавсумдан ташқари даврда тартибга солинмайдиган бозор сегментидаги айрим товарларнинг импортга боғлиқлиги билан боғлиқ эди.
Шу билан бирга, маҳаллий ишлаб чиқариш ҳажмининг ошиши туфайли ички бозор янги сабзавот ва мевалар билан тез тўлдирилмоқда. Бу нархларнинг барқарорлашишига ёрдам беради ва келгуси даврда уларнинг янада пасайиши учун замин яратади.
Июль ойининг бошидан бери мева-сабзавот маҳсулотлари нархлари барқарорлаша бошлади. Натижада, ушбу тоифа жорий ойда ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари нархлари индексининг пасайишига ҳисса қўшмоқда. Июль ойининг бошидан бери ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари нархлари индекси 0,1% га пасайди. Дастлабки икки ҳафтада бодринг нархи 14,5% га, помидор 12,3% га, сабзи 2,0% га ва олма 0,2% га пасайди.
Июнь ойида қўй гўшти нархларининг ошиши фақат Жетису, Ақтўбе ва Улитау вилоятларида қайд этилди. Бу, шунингдек, юқори ташқи талаб билан боғлиқ. Жорий йилнинг дастлабки беш ойида қўй гўшти экспорти ўтган йилнинг шу даврига нисбатан деярли икки бараварга ошиб, 10,6 минг тоннани ташкил этди.
Шу билан бирга, от гўштининг экспорт салоҳияти юқори даражада қолмоқда. Январь-май ойларида 113 тонна от гўшти экспорт қилинди. Бу кўрсаткич 2025 йилдаги умумий экспорт ҳажмига тенг.
Шу билан бирга, экспорт сиёсати ички бозорга салбий таъсир кўрсатмайди. Ҳукумат томонидан кўриб чиқилаётган импорт гўшт маҳсулотларини жалб қилиш чоралари фақат қайта ишлаш корхоналари ва HoReCa секторининг эҳтиёжларини қондиришга қаратилган. Бу ички истеъмол учун қўшимча ички ишлаб чиқариш ҳажмини сақлаб қолиш имконини беради.
8 июль ҳолатига кўра, йил бошидан бери ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўсиши 1,9% ни ташкил этди. Ўтган йилнинг шу даврига нисбатан нархларнинг ўсиш суръати тўрт баравардан кўпроқ секинлашди ва 7,6% дан 1,9% гача пасайди.
Эришилган ижобий тенденцияни сақлаб қолиш учун Ҳукумат ички бозорни маҳсулотлар билан таъминлашга қаратилган комплекс чора-тадбирларни амалга оширишда давом этмоқда.
Хусусан, ижтимоий аҳамиятга эга озиқ-овқат маҳсулотлари рўйхатига киритилмаган сабзавот ва меваларни импорт қилиш учун "яшил йўлак" механизмини кенгайтириш масаласи ишлаб чиқилмоқда. Ушбу чора-тадбирлар ички бозорда маҳсулотлар таклифини кўпайтириш ва озиқ-овқат инфляциясини янада жиловлашга қаратилган.
Қишлоқ хўжалиги ярмаркаларини ташкил этиш масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратилди. Ёзги мавсум маҳаллий мева-сабзавот маҳсулотларини сотиш учун энг фаол давр бўлгани учун ҳудудларга ушбу имкониятдан максимал даражада фойдаланиш ва ички бозорни юқори сифатли ва арзон маҳсулотлар билан таъминлаш бўйича кўрсатмалар берилди.
— Энди мавсумий имкониятдан самарали фойдаланиш жуда муҳим. Қишлоқ хўжалиги ярмаркалари сонини кўпайтириш ва аҳолининг маҳаллий ишлаб чиқарувчилар маҳсулотларига тўғридан-тўғри кириши учун шароит яратиш керак. Йил бошидан бери 4149 та ярмарка ўтказилди. Энди ёзги мавсум тугагунга қадар яна камида 1,5 мингта ярмарка ташкил этилиши керак, — деди Савдо ва интеграция вазирининг биринчи ўринбосари Айжан Бижанова.
Бундан ташқари, қайта ишлаш корхоналари ва HoReCa секторининг эҳтиёжларини қондириш учун импорт қилинган гўшт маҳсулотларини жалб қилиш имкониятлари кўриб чиқилмоқда.
— Июнь ойи натижалари шуни кўрсатдики, озиқ-овқат инфляцияси барқарор равишда секинлашмоқда. Ҳозирги вазифа мавсумий мўл-кўл маҳаллий ишлаб чиқариш давридан самарали фойдаланиб, нархларни янада пасайтириш ва ўрнатилган ижобий тенденцияни сақлаб қолиш учун шароит яратишдир. Шу билан бирга, айрим товарлар учун мумкин бўлган хавфларга тезкорлик билан жавоб бериш ва ички бозорда етарли маҳсулот ҳажмини таъминлаш зарур, — деб таъкидлади Айжан Бижанова.
Йиғилиш якунлари бўйича акимликларга ички бозорни маҳсулотлар билан таъминлаш бўйича ишларни кучайтириш, нархлар соҳасидаги қонунчиликка риоя қилинишини таъминлаш, қишлоқ хўжалиги ярмаркалари сонини кўпайтириш ва нархларнинг асоссиз ошишининг олдини олиш учун қўшимча чоралар кўриш топширилди.
Нархларни барқарорлаштиришнинг муҳим механизмларидан бири бу ҳудудларни ижтимоий нон ишлаб чиқариш учун чегирмали дон билан таъминлашдир. Бош вазир ўринбосари - Миллий иқтисодиёт вазири Серик Жуманғариннинг топшириқларига мувофиқ, "Озиқ-овқат шартнома корпорацияси" АЖ орқали ғалла етказиб бериш механизми амалга оширилмоқда.
Дастурни амалга ошириш учун 1 миллиард тенге ажратилди. Ҳудудларнинг дастлабки эҳтиёжи 100 минг тонна чегирмали ғалла эди. Ҳозирда Ақтўбе, Ғарбий Қозоғистон, Павлодар ва Туркистон вилоятлари, шунингдек, Астана шаҳри тегишли шартномаларни имзолади. Манғистау вилоятида шартномаларни имзолаш жараёни якунланмоқда.