Петропавлда бўлиб ўтган кинолекторийга кўплаб одамлар ташриф буюришди. Президент Телерадиокомплексининг Ҳужжатли фильмлар марказининг асарлари Қозоғистон тарихидаги муҳим даврларни, жамиятдаги долзарб масалаларни ва давлат ривожига ҳисса қўшган фуқаролар ҳаётини ёритади. Ҳужжатли фильмлар томошабинга ўтмишдаги воқеаларни янгича идрок этиш имконини беради.
Шимолий Қозоғистон вилояти маданият, тилларни ривожлантириш ва архивлар бошқармаси бошлиғи вазифасини бажарувчи Динара Буркиталимованинг сўзларига кўра, ҳудудда Республика ҳужжатли фильмлар ҳафталигини ўтказиш катта шарафдир.
— Ушбу лойиҳа қозоғистонликлар учун жуда муҳимдир. Бу томошабинларни мамлакатимиз тарихи, маданияти ва ҳозирги ютуқлари билан таништиради, тарихий хотирамизни сақлашга ва ватанпарварлик қадриятларини мустаҳкамлашга ёрдам беради. Президент Телерадиокомплекси мустақил Қозоғистон йилномасини яратадиган ва мамлакат ҳаётидаги муҳим воқеаларни келажак авлодлар учун сақлаб қоладиган ноёб ижодий марказдир. Томошабинларга ҳужжатли кино оламидан унутилмас таассуротлар тилайман, — деди у кинолекторийнинг очилишида.
Петропал аҳолисига «Қуатты серіктес», «Құлалы аралының адамы», «Travel Kazakhstan» ва «Апорт» фильмлари тақдим этилди. Ҳужжатли фильмлар томошабинга таниш жойлар ва одамларнинг тақдирини янги нуқтаи назардан кўриш ва ўзларини қаҳрамонларда кўриш имконини беради. Воқеалар гувоҳлар билан суҳбатлар орқали ҳикоя қилинади, бу тарихни томошабин учун яқинроқ ва тушунарли қилади, экранни жамиятнинг ўзи билан ўзаро алоқада бўлиш учун жонли платформага айлантиради.
«Қуатты серіктес» фильми Давлат раҳбари Қасим-Жомарт Тоқаевнинг 2025 йил декабрь ойида Японияга расмий ташрифи ва икки мамлакат ўртасидаги стратегик шерикликни ривожлантиришга бағишланган. Фильм Қозоғистон дипломатиясининг ички жиҳатларини — унинг ўзига хос дастхати, музокара олиб бориш қобилияти ва йўналишдаги изчиллигини намойиш этади. Бугунги кунда у дунёдаги энг яхши дипломатик тажрибалардан бири сифатида тан олинган. Президент Қасим-Жомарт Тоқаевнинг Японияга ташрифи Давлат раҳбарининг шахсий тажрибаси ва профессионал малакаси стратегик шерикликни мустаҳкамлаш учун асос бўлганининг намойиши сифатида тақдим этилади. Фильмда шунингдек, Қозоғистон дипломатияси нафақат протоколлар ва келишувлардан иборат, балки мамлакатнинг халқаро обрўсини ошириши ва ташқи сиёсатни иқтисодиёт, фан ва технологияларни ривожлантиришга хизмат қилувчи ҳақиқий воситага айлантириши кўрсатилган.
Томошабинларда алоҳида қизиқиш уйғотган фильмлардан бири бу “Апорт”дир. Бу олманинг хушбўй ҳиди ҳар бир қозоғистонлик учун ўзига хос маданий маънога эга. Петропавлда яшовчи, Алматидаги Қозоғистон жисмоний тарбия институтини битирган Айтбек Еслямбекули ёшлигидан хотиралари билан ўртоқлашди.
— Апортнинг ўзига хос таъми ҳали ҳам оғзимда. Тўқсонинчи йилларда ўқиган биз учун бу мева баъзан ҳатто овқат ўрнини босарди. Биз тоғларга қараб ариқ бўйлаб югурардик. Қайтишда биз боғда тўхтаб, сумкаларимизни хушбўй апорт билан тўлдирардик. Кейинчалик, Алматига борганимда, боғнинг йўқ бўлиб кетганини кўриб жуда хафа бўлдим. Апорт бизнинг миллий фахримиз. Бугун мен фильмдан уни қайта тиклаш учун кенг кўламли ишлар олиб борилаётганини билдим. Президент Қасим-Жомарт Тоқаевнинг бу ишни қўллаб-қувватлаши апортни сақлаб қолишга давлат даражасида тизимли тус берди, — деди Айтбек Еслямбекули фильм ҳақидаги таассуротлари билан ўртоқлашар экан.
Фильмда апорт тарихи ҳақида илгари номаълум бўлган фактлар келтирилган. 1900 йилдан бери машҳур Алмати апорти нуфузли халқаро кўргазмаларда олти марта юқори мукофотларга сазовор бўлган. 1970 йилда Қозоғистонда 3 миллион 850 мингдан ортиқ апорт дарахтлари ўсган, улардан 3 миллиони Алмати вилоятида жойлашган эди. Бироқ, 1984 йилга келиб уларнинг сони атиги 1 миллион 400 мингга камайди. Йўқолиб кетиш хавфи остида турган апортни сақлаб қолиш ва кўпайтириш мақсадида 2025-2028 йилларга мўлжалланган кенг қамровли Йўл харитаси қабул қилинди, у ҳозирда босқичма-босқич амалга оширилмоқда.
Дастурдаги ноёб асарлардан бири — афсонавий Пётр Лупенков ҳақидаги «Құлалы аралының адамы» фильми. Фильм Каспий денгизидаги чекка Қулали оролида жойлашган гидрометеорология станцияси бошлиғининг ҳаёти ва фаолияти ҳақида ҳикоя қилади. Юқори бадиий савияда суратга олинган ушбу фильм томошабинлар орасида жуда машҳур бўлди.
Петропавл аҳолиси суратга олиш жараёни, ижодий ечимлар ва техник хусусиятлар ҳақида кўпроқ билишни хоҳлашди. Уларнинг саволларига Президент Телерадиокомплексининг Ҳужжатли фильмлар маркази катта муҳаррири, сценарий муаллифи Эльмира Ишмуҳаметова ва режиссёр Бахтиёр Қанафин жавоб берди.
— Томошабинлар кўпинча ортда қолган нарсалар билан қизиқишади. Улар кўпинча "Суратга олиш ишлари қандай ўтди? Қаҳрамонларнинг ишончини қандай қозондингиз?" каби саволларни беришади. Мен учун айниқса қимматли асар — «Құлалы аралының адамы» фильми. Бош қаҳрамон тақдири орқали биз мамлакатимиз қадриятларини, қийинчиликларни енгиб ўтиш йўлини ва одамларнинг ўз касбига бўлган самимий севгисини кўрсатишга ҳаракат қилдик. Томошабинлар "Бу фильмни яна қаерда кўришим мумкин?" деб сўраши, бу биз учун энг юқори мақтовдир, — деди Эльмира Ишмухаметова.
Эслатиб ўтамиз, "Хроникадан келажакка" республика кинолекторийси аввал Астпнада, шунингдек, мамлакатнинг жанубий, ғарбий ва шарқий ҳудудларида бўлиб ўтган эди. Келажакда лойиҳа Қостанай, Жезқазған, Қарағанди, Кўкшетау, Талдоқорған ва Қонаев шаҳарларида давом этади. Якуний намойиш 25 сентябрь куни Алматида бўлиб ўтади.