Чивчинлар Ер юзидаги энг хавфли ҳашаротлардан биридир. Турли ҳисоб-китобларга кўра, улар ҳар йили 700 мингдан 1 миллионгача одамнинг ўлимига сабаб бўлади, безгак, денге иситмаси, сариқ иситма, Зика вируси ва бошқа касалликларни юқтиради.
Ушбу таҳдидга қарши курашиш учун Google «Debug» лойиҳасини ишлаб чиқмоқда. Лойиҳанинг мақсади махсус тайёрланган эркак чивинларни табиатга қўйиб юборишдир.
Компания икки йил ичида Калифорния ва Флорида штатларида 64 миллионгача чивинларни қўйиб юбориш учун АҚШ расмийларидан рухсат сўради.
Лойиҳа веб-сайтида олимлар "фойдали" чивинлар ҳисобига "зарарли" чивинлар сонини камайтириш ниятида эканлиги айтилган. Бу ерда биз Wolbachia бактерияси билан махсус касалланган эркак чивинлар ҳақида гапирамиз. Бу бактерия уларнинг ёввойи урғочилар билан жуфтлашганда яшовчан насл қолдиришига тўсқинлик қилади. Урғочи чивин тухум қўйса ҳам, личинкалари ривожланмайди, натижада популяция аста-секин камаяди.
Мутахассислар фақат урғочи чивинлар одамларни тишлашини эслатиб ўтишади, чунки улар тухум қўйиш учун қон билан озиқланади.
Google ушбу технология генетик модификацияланмаганлигини ва кимёвий инсектицидлардан фойдаланмаслигини таъкидлайди. Шунинг учун бу усул атроф-муҳит учун хавфсизроқ.
Компания шунингдек, ушбу чивинларни режалаштириш ва кузатиш учун дастурий таъминот тизимларини ишлаб чиқмоқда. Бу қанча чивин кераклигини ва уларни қайси соҳаларда қўйиб юбориш энг самарали эканлигини аниқлашга ёрдам беради.
Шунга ўхшаш дастурлар илгари бир нечта мамлакатларда қўлланилган. Масалан, Кипрда 2023 йилда атроф-муҳитга ҳафтасига 100 минг стерил чивин қўйиб юборилган. Шунга ўхшаш лойиҳалар Куба ва Хитойда ҳам амалга оширилган. Баъзи ҳолларда чивинларни дезинфекция қилиш учун нурлантириш усули қўлланилган.