Шпицбергендаги оқ айиқлар иқлимга мослашмоқда

АSTANА. Kazinform — Иқлим ўзгариши туфайли Арктикадаги муз қатлами доимий равишда қисқариб бораётганига қарамай, Норвегиянинг Шпицберген архипелагидаги оқ айиқлар 1990 йиллар боши билан солиштирганда соғлом ва семиз бўлиб қолмоқда. Бу ҳақда BBC хабар берди.

Оқ айиқлар денгиз музларида итбалиқларни овлайди, улар ёғли озуқанинг асосий манбаи ҳисобланади. Уларнинг ёғ захираси энергия ва изоляцияни таъминлайди, шунингдек, она айиқларга ўз болалари учун озуқавий сутни кўпайтириш имконини беради.

1992 ва 2019 йиллар оралиғида олимлар Шпицбергендаги 770 та катта айиқни ўлчаб, уларнинг сезиларли даражада семирганини аниқлади.

Олимларнинг фикрича, айиқлар қуруқликдаги ҳайвонларни, масалан, буғулар ва моржларни кўпроқ овлаб, янги шароитга мослашган.

Олимларнинг Scientific Reports журналида эълон қилинган янгиликлари, айниқса, иқлим ўзгариши Шпицбергенга қанчалик оғир таъсир қилаётганини ҳисобга олганда, ҳайратланарлидир.

— Айиқ қанчалик семиз бўлса, унинг ҳолати шунчалик яхши бўлади. Мен денгиз музининг сезиларли даражада қисқаришидан ҳайвонларнинг ҳолати ёмонлашади деб ўйлагандим, — деб тушунтирди Норвегия қутб институтининг етакчи илмий ходими доктор Жон Аарс.

Норвегияда моржлар 1950 йиллардан бери расмий муҳофазага олинган. Улар аввал овчилик туфайли йўқолиш чегарасига етиб қолган. Бу муҳофаза уларнинг сонининг ўсишига ёрдам берди ва моржлар оқ айиқлар учун ёғли озуқанинг янги манбаи бўлди.

— Ҳозир атрофда моржлар кўп. Улар итбалиқларни самаралироқ овлашни ҳам ўрганган бўлиши мумкин, — дейди Аарс.

У денгизда муз кам бўлганида итбалиқлар кичик жойларга йиғилиб, кейин айиқларнинг уларни ушлаши осон бўлишини тушунтирди.

Бу арктик йиртқичлар учун осон ўлжа бўлса-да, тадқиқотчилар бу ҳолатнинг узоққа чўзилиши эҳтимолдан йироқ деб ҳисоблайди.

Денгиз музлари қисқариб бораётгани туфайли, айиқлар овлайдиган жойларга етиб бориш учун маълум масофани босиб ўтишлари керак. Бу уларнинг кўп энергия сарфлашини ва қимматли ёғни сарфлашини англатади.

Арктиканинг бошқа ҳудудларида иқлим ўзгариши қутб айиғи популяциясига тескари таъсир кўрсатмоқда. Ҳозир бу ерда атиги 20 оқ айиқ бор. Олимлар ҳайвонларнинг камайишини глобал исиш билан бевосита боғлайди.

Доктор Уайтман келажакдаги ҳолат маълум эканини айтди ва оқ айиқларга омон қолиш учун музли денгизлар кераклигини таъкидлади.

Эслатиб ўтамиз, Арктиканинг исиши уч баробар тезроқ рўй бермоқда.