Орол денгизининг қуриган тубига саксовул экиш режаси қандай амалга оширилмоқда
QYZYLORDA. Кazinform — 2021-2025 йилларда денгизнинг қуриган тубига саксовул экиш бўйича Президент топшириғи Орол денгизининг экологик ҳолатини яхшилашга қаратилган. Қизилўрда вилояти табиий ресурслар ва атроф-муҳитни бошқариш бошқармаси Кazinformга топшириқ қандай амалга оширилгани ҳақида сўзлаб берди.
Жаҳон ҳамжамияти Орол денгизининг йўқ бўлиб кетишини инсоният тарихидаги энг катта экологик инқироз сифатида баҳолади.
— Орол денгизининг қуриган майдони 6 миллион гектарни ташкил этади, шундан 2,8 миллион гектари Қозоғистон Республикасига тегишли. Ҳар йили ундан миллионлаб тонна қум ва чанг суғориладиган далаларга, яйловларга ва боғларга тушади, бу эса унумдорликни пасайтиради. Бу қишлоқ хўжалиги ерларининг фойдаланилишини камайтиради, экологик вазият ва инсон саломатлигига салбий таъсир кўрсатади. Сўнгги чорак аср тажрибаси шуни исботладики, атроф-муҳитни туз ва қум эрозиясидан ҳимоя қилишнинг ягона йўли денгиз тубига саксовул, сариқ сазан ва қорабароқ каби галофит ўсимликларини экишдир, — деди бошқарма бошлиғи ўринбосари Марип Акбар.
2021-2025 йилларда мамлакат бўйлаб 1 миллион 90 минг гектар ерга саксовул экилди, шундан 432 минг 500 гектари Қизилўрда вилоятида амалга оширилди.
— Ўтган йили 100 минг гектар ер ҳудудий даражада режалаштирилган эди ва тўлиқ амалга оширилди. Ўрмон хўжалиги ва ёввойи табиат қўмитаси томонидан режалаштирилган 328 минг гектар ернинг 318 минг гектарида режа амалга оширилди. Қолган 10 минг гектар ерда ишлар шу йилнинг апрель ойида якунланалади. Ҳосилдорлиги паст бўлган 26 500 гектар ер вилоят миқёсида қайта тикланди. Ушбу ишларни амалга ошириш учун 2022 йилда республика бюджетидан 403,1 миллион тенге сарфланди. Кейинги йилларда вилоят бюджетидан ҳам шунча маблағ ажратилди, — деди бошқарма вакили.
Ўрмон плантациялари ва саксовулзорларининг ҳосилдорлиги вилоят ўрмон хўжалиги ва ёввойи табиатни муҳофаза қилиш ҳудудий инспекциясининг назорат комиссияси томонидан ҳисобга олинди. Комиссия таркибига Ўрмон хўжалиги ва ёввойи табиат қўмитаси, инспекция ва Орол ва Қазали ўрмон хўжалиги муассасалари мутахассислари ҳамда Ботаника ва фитоинтродукция институтининг илмий ходимлари киради. Ўрмон хўжалиги ва ёввойи табиатни муҳофаза қилиш ҳудудий инспекцияси ўрмонларни қайта тиклаш ва ўрмонзорлаштириш соҳасида давлат назоратини амалга ошириш учун жавобгардир. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан тасдиқланган қоидаларга мувофиқ, Қизилўрда вилоятида ўрмон экинларининг нормал қопланиши ва сақланиши 30 фоиз миқдорида белгиланган. Плантацияларнинг ўртача ҳосилдорлиги 26-35 фоиз оралиғида.
— Илмий институтлар 1 миллион 71 минг гектар майдонда тупроқни тадқиқ қилиш ва лойиҳалаш ишларини олиб бордилар. Ишлар натижасида саксовул ўсимлиги қумни мустаҳкамлаши, тупроқ эрозиясини камайтириши, туз чангининг тарқалишини камайтириши ва минтақадаги экологик вазиятни яхшилашга ҳисса қўшиши маълум бўлди. Бу, ўз навбатида, табиий экотизимни тиклаш имконини беради, — деди Марип Акбар.
Бошқарма маълумотларига кўра, ҳудудда 7,3 миллион гектар давлат ўрмон қўриқхоналари мавжуд бўлиб, улардан 3,9 миллион гектари ўрмон билан қопланган. Ўрмон қўриқхонаси майдонининг 83 фоизида саксовул ўсади.
Эслатиб ўтамиз, Шимолий Орол денгизини қутқариш: Сув ресурслари вазирлиги ва Жаҳон банки янги лойиҳани ишга туширди.
