Миллий спорт - миллий руҳнинг устунидир
ASTANA. Kazinform – Наврўз байрами арафасида нишонланадиган Миллий спорт куни қозоқ халқининг анъанавий ўйинларини улуғлаш ва уларнинг тарихий ва маданий меросини тиклашга қаратилган муҳим сана ҳисобланади. Ушбу байрам доирасида мамлакатнинг барча ҳудудларида миллий спорт турлари бўйича мусобақалар ташкил этилади ва оммавий спортни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилади.
Миллий спорт - шунчаки мусобақалар эмас, балки миллатнинг ўзига хослиги, дунёқараши ва маънавий қадриятларини белгиловчи муҳим соҳадир. Шу муносабат билан Миллий ва от спорти марказининг спорт ва оммавий тадбирларни ташкил этиш бўлими бошлиғи Самират Абдрахман билан миллий спорт турларини ривожлантиришнинг аҳамияти, амалга оширилаётган ишлар ва келажакдаги режалар ҳақида суҳбатлашдик.
– Мамлакатимизда миллий спорт турларини ривожлантиришнинг аҳамияти нимада?
– Мамлакатимизда миллий спорт турларини ривожлантиришнинг аҳамияти стратегик нуқтаи назардан юқори баҳоланади ва бир нечта асосий йўналишларни ўз ичига олади.
Биринчидан, миллий спорт турлари - халқнинг тарихий ва маданий меросининг ажралмас қисмидир. Кўпкари (көкпар), «байга», қозоқ кураши, ошиқ отиш («асық ату») каби анъанавий ўйинлар асрлар давомида шаклланиб, миллатнинг турмуш тарзи ва дунёқараши билан чамбарчас боғлиқ ҳолда ривожланиб келган. Шунинг учун уларни янгилаш ва ривожлантириш миллий қадриятларни сақлаш ва келажак авлодларга етказишнинг муҳим механизми ҳисобланади.
Иккинчидан, миллий спорт турлари ёшлар орасида ватанпарварлик руҳини шакллантиришга ҳисса қўшади. Анъанавий спорт турлари билан шуғулланиш орқали ёш авлод ўз халқининг тарихи ва маданиятига ҳурмат кўрсатишни ўрганади. Бу, ўз навбатида, миллий ўзига хосликни мустаҳкамлашга таъсир қилади.
Учинчидан, миллий спорт турлари аҳоли саломатлигини яхшилашда муҳим роль ўйнайди. Оммавий спортни ривожлантириш орқали соғлом турмуш тарзи кенг тарғиб қилинади ва жамиятда жисмоний фаоллик ортади. Бу - миллат саломатлигини мустаҳкамлашнинг асосий омилларидан биридир.
Тўртинчидан, миллий спорт турларини ривожлантириш мамлакатимизнинг халқаро обрўсини ошириш имконини беради. Ҳозирги кунда қозоқ миллий спорт турлари жаҳон миқёсида тан олинишни бошламоқда, турли халқаро мусобақалар ташкил этилмоқда ва хорижий спортчиларнинг қизиқиши ортиб бормоқда. Бу Қозоғистонни ўзига хос маданиятга эга мамлакат сифатида тарғиб қилишга ёрдам беради.
Бундан ташқари, миллий спорт турлари туризм саноатининг ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади. Йирик мусобақалар ва фестиваллар хорижий сайёҳларни жалб қилади ва мамлакат иқтисодиётининг ривожланишига ҳисса қўшади.
Хулоса қилиб айтганда, миллий спорт турларини ривожлантириш нафақат жисмоний тарбия соҳасидаги такомиллаштириш, балки миллий руҳни юксалтириш, маданий меросни сақлаш, ёшларни тарбиялаш ва мамлакатнинг халқаро обрўсини оширишга қаратилган муҳим давлат вазифасидир.
– Миллий спорт турларини ривожлантириш учун қандай чоралар кўрилмоқда? Қандай режалар бор?
– Ҳозирда бу йўналишда тизимли ишлар олиб борилмоқда.
Биринчидан, давлат спорт инфратузилмасини ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратмоқда. Сўнгги йилларда мамлакатимизда бир қатор спорт иншоотлари қурилди. Масалан, 2023 йилда Чимкент шаҳрида янги ипподром очилади ва шу йилнинг 21 мартда Туркистонда янги иншоотлар ишга туширилмоқда. Бу аҳолининг миллий спорт турларига киришини оширади.
Иккинчидан, миллий спорт турлари бўйича турли мусобақалар ва тадбирлар мунтазам равишда ташкил этилади. Мамлакатимизда ҳар йили юзлаб спорт тадбирлари, жумладан, қозоқ кураши, «асиқ ату», кўпкари ва анъанавий камондан отиш каби миллий ўйинлар ўтказилади.
Учинчидан, кадрлар тайёрлаш масаласига эътибор қаратилмоқда. Мураббийларни тайёрлаш, уларнинг малакасини ошириш ва ижтимоий мавқеини ошириш бўйича аниқ ишлар амалга оширилмоқда.
Келгуси режалар қаторида миллий спорт турларини халқаро миқёсда тарғиб қилиш ҳам бор. Бунга миллий ўйинларни жаҳон миқёсига олиб чиқиш, халқаро мусобақалар ўтказиш ва хорижий иштирокчиларни жалб қилиш орқали эришилади.
Қишлоқ жойларда миллий спорт турларини ривожлантиришга ҳам устувор аҳамият берилади. Махсус майдончалар қуриш ва мусобақалар ташкил этиш орқали қишлоқ ёшларини спортга жалб қилиш режалаштирилган.
Асосий режалардан бири ҳам жорий йилнинг 30 августидан 6 сентябригача Қирғизистонда бўлиб ўтадиган VI Бутунжаҳон кўчманчилар ўйинларига ҳар томонлама тайёргарлик кўришдир.
– Миллий спорт турлари билан қанча қозоғистонлик шуғулланади?
– Қозоғистонда миллий спорт турларига қизиқиш юқори даражада. Ҳозирги ҳисоб-китобларга кўра, 640 674 киши миллий спорт турлари билан мунтазам шуғулланади.
Спорт турлари бўйича: тўққизқумалақ – 203 023 киши, қозоқ кураши – 157 475 киши, ошиқ отиш («асық ату») – 107 070 киши, кўпкари (көкпар) – 90 132 киши. Бундан ташқари, пойга (бәйге), аудариспақ, кураш, анъанавий камондан отиш, танга осиш (теңге ілу), ёмби отиш, кусбегилик каби спорт турлари ҳам ривожланмоқда.
– Миллий спорт кунида қандай мусобақалар ўтказилади?
– Миллий спорт куни доирасида мамлакатнинг турли ҳудудларида турли мусобақалар ташкил этилади.
20 мартда Астанада "Наврўз-2026" байрамини нишонлаш доирасида Буюк Дашт ўйинлари бўлиб ўтади. Ушбу тадбирда миллий спорт турлари бўйича оилавий эстафета пойгалари ташкил этилади, унда ҳар бир муассасадан бешта оила иштирок этади.
Бундан ташқари, ошиқ отиш («асық ату»), «беш асиқ», «садақ ату», тўққизқумалақ каби миллий спорт турлари бўйича мусобақалар ўтказилади.
