Қозоғистон сиёсий ўзгаришларининг энг муҳим босқичларидан бирига қадам қўймоқда – Тоқаевнинг «The National Interest»даги мақоласи

Қозоғистон Президенти ўзининг "Адолатли, Кучли ва Гуллаб-яшнаётган Қозоғистон учун янги Конституция" мақоласида Қозоғистонда яқинда ўтказилган конституциявий референдум мамлакатнинг миллий ривожланишга содиқлигини тасдиқлаганини таъкидлади.

— Қозоғистон сиёсий ўзгаришларининг энг муҳим босқичларидан бирига қадам қўймоқда – бундай босқич мустақилликнинг 35 йилида кузатилмаган. Яқинда ўтказилган миллий референдум, кетма-кет учинчи марта, мамлакат сиёсий тизими янада такомиллашиб бораётганини ва фуқаролар давлат келажагини белгилашда бевосита иштирок этишга тайёр эканлигини кўрсатди. Рекорд даражадаги иштирок – 73,12% ва 87,15% "ёқлаб" овоз бериш – конституциявий ўзгаришларни кенг жамоатчилик томонидан қўллаб-қувватланишини ишончли тарзда намойиш этади, — деб ёзади Қасим-Жомарт Тоқаев.

Давлат раҳбари фуқаролар Қозоғистоннинг янги Конституциясини маъқуллаганини таъкидлади, бу эса халқнинг адолатли ва ҳуқуқий давлатда яшашга бўлган чинакам истагини акс эттиради.

— Унинг асоси — Қонун ва Интизом, асосий инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини қатъий ҳурмат қилиш ва ҳимоя қилиш, жамиятни модернизация қилиш, таълим, фан, технология, маданият, атроф-муҳит, кўнгиллилик ва ватанпарварликни ривожлантиришга содиқлик тамойилидир. Қозоғистоннинг ўзини дунёвий давлат сифатида шакллантираётгани ҳам муҳимдир. Шу билан бирга, бу келажак авлодларнинг умидларини қондиришга қаратилган муҳим қадамдир. Шунинг учун мен янги Конституция кўп йиллар давомида ёшлар учун ўзига хос “йўл харитаси”га айланишига аминман, — деди Президент.

Мақолада Конституция матни пухта ишлаб чиқилгани ва энг юқори масъулият билан ишлаб чиқилгани таъкидланган.

— Мен ҳар бир матнни ишлаб чиқишда шахсан иштирок этдим. Қозоғистоннинг 129 фуқаросидан иборат Конституциявий комиссия мисли кўрилмаган даражада вакиллик даражасида ҳар бир тафсилотни пухта кўриб чиқди. Олти ойлик жамоатчилик муҳокамаси давомида мутахассислар ва нодавлат ташкилотларнинг тахминан 12 000 та таклифи кўриб чиқилди, — дея таъкидланади мақолада.

Қасим-Жомарт Тоқаевнинг сўзларига кўра, янги Конституция мустаҳкам пойдевор яратади ва бизнинг стратегик қарашларимизни янада мустаҳкамлайди: "Кучли Президент, Нуфузли Парламент ва Ҳисоб берадиган Ҳукумат".

— Президентлик квотасининг бекор қилиниши қонун чиқарувчи ҳокимиятнинг мустақиллигини мустаҳкамлайди. Бир палатали Парламентга (Қурултой) ўтиш қонун чиқариш фаолиятининг самарадорлиги ва ҳисобдорлигини оширади. Янги маслаҳат органи - Халық Кенеси (Халқ Кенгаши) нинг ташкил этилиши фуқаролар иштирокини кенгайтиради ва жамоатчилик билан мулоқотни кучайтиради. Янги конституциявий тизим доирасидаги институционал ислоҳотлар давлат бошқарувини ривожлантиришга ҳам ёрдам беради ва раҳбариятнинг мунтазам янгиланишини таъминлайди. Уларнинг амалий натижалари бошқарув тизимининг етуклигини акс эттирувчи вице-президент лавозимини жорий этишни, шунингдек, асосий давлат лавозимлари учун муддат чегараларини белгилашни ўз ичига олади, — деб тушунтирди Давлат раҳбари.

Бундан ташқари, янги Конституция нафақат давлат бошқарувини такомиллаштириш ғоясини, балки одамларни ҳам марказга қўяди.

— Асосий қонуннинг энг катта қисми биринчи марта инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилишга бағишланган. Ҳужжат шахсий ҳаёт, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш ва уй-жой хавфсизлиги учун мустаҳкам кафолатлар беради. Шунингдек, у суд тизимининг мустақиллигини мустаҳкамлайди, ҳар бир фуқаронинг малакали ва мустақил юридик вакилликдан фойдаланишини таъминлайди. Ниҳоят, келажакдаги конституциявий тузатишларни миллий референдум орқали тасдиқлашни талаб қилувчи қоида киритилмоқда, шу билан халқ қўлида муҳим қарорлар қабул қилиш ҳуқуқи мустаҳкамланмоқда, — дейилади мақолада.

Бундан ташқари, янги Конституция мамлакат ривожланиши учун стратегик пойдевор яратади, барқарорликни таъминлайди ва унинг глобал рақобатбардошлигини оширади.

— Хусусан, у мулк ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтиради, интеллектуал мулкни ҳимоя қилади ва иқтисодий фаолиятни амалга ошириш учун аниқ қоидаларни белгилайди. Шунингдек, жадал ривожланаётган ҳудудлар учун инновация ва саноат ўсишини рағбатлантиришга мўлжалланган махсус ҳуқуқий режимлар жорий этилмоқда, — деб таъкидлади Президент.

Давлат раҳбари Қозоғистоннинг инвестиция жозибадорлигига ва ислоҳотларни давом эттириш зарурлигига эътибор қаратди.

— Қозоғистон аллақачон Марказий Осиёда тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар учун энг жозибадор жой бўлиб, минтақага кирувчи барча инвестицияларнинг қарийб 70 фоизини ташкил қилади. Бироқ, ҳали кўп иш қилиниши керак. Қозоғистоннинг тўлиқ рақамли давлатга ва инновацион иқтисодиётга ўтишини тезлаштириш учун ислоҳотлар зарур. Улар, шунингдек, халқаро инвесторларимиз ва ҳамкорларимизга бизнес, инновация ва ҳамкорликни ривожлантиришга чуқур, конституциявий жиҳатдан мустаҳкамланган ва узоқ муддатли мажбуриятимизнинг белгиси бўлиб хизмат қилади, — деб таъкидлади Президент ўз мақоласида.

Президент глобал инқирозларга қарамай, Қозоғистон уч ўн йилликдан бери ишончли ривожланиб келаётганини таъкидлади.

— Қозоғистон дунёдаги энг йирик 50 та иқтисодиёт қаторига киради, давлат бошқарувини рақамлаштириш бўйича энг яхши 30 таликка киради ва нефть ва газнинг катта захираларига, шунингдек, қайта тикланадиган энергия манбаларига, муҳим минералларга ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига эга. Биз ЕХҲТга раислик қилган ва БМТ Хавфсизлик Кенгашида ишлаган космик державамиз, — деб таъкидлади Қосим-Жомарт Токаев.

Мақолада мамлакат инфратузилмаси, технологияси ва инсон капиталини ривожлантириш зарурлиги таъкидланган.

— Бугунги кунда мамлакатимиз Ўрта йўлак ичида янги савдо йўлларини очмоқда, Марказий Осиёдаги қўшнилари билан ҳамкорликни мустаҳкамламоқда, илғор технологияларни фаол жорий этмоқда ва минтақадаги энг илғор суперкомпьютердан ўзининг кенг кўламли тил моделини ишлаб чиқиш учун фойдаланмоқда.

Қозоғистон, шунингдек, ёш аҳолига эга бўлган, таълим даражаси доимий равишда ўсиб бораётган мамлакатдир. Биз таниқли рассомлар ва ижрочилар, шунингдек, фигурали учиш ва дзюдо бўйича яқинда Олимпия чемпионлари каби кучли инсоний салоҳиятни яратдик, — деб таъкидлади Давлат раҳбари.

Қасим-Жомарт Тоқаев Конституция келажакка ишонч билан қарайдиган давлатнинг ҳужжати эканлигини қўшимча қилди.

— Агар 1995 йилги Конституция мустақиллик асосларини ва миллатнинг яшаб қолишини мустаҳкамлаган бўлса, унда 2026 йилги Конституция келажакка ишонч билан қарайдиган етук, янгиланаётган давлатнинг ҳужжатидир. Бундан буён халқимиз тарихий танлов қилган кун — 15 март Қозоғистон Конституцияси куни сифатида нишонланади, — деди Президент.

Хулоса қилиб айтганда, Қозоғистон Президенти ушбу бурилиш нуқтасида биз ўз тарихини ҳурмат қиладиган, адолат, технологик тараққиёт, иқтисодий очиқлик ва масъулиятли глобал шериклик тамойилларини илгари сурадиган кучлироқ давлат пойдеворини қўяётганимизни қўшимча қилди.