2026 йилда автомобиль сотиб олишни истаган қозоғистонликлар нималарни билишлари керак
ASTANА. Кazinform - Қозоғистон автомобиль бозоридаги вазият ҳозирда нотекис. Соҳа мутахассислари ҳозирги вазиятни таҳлил қилишди ва Кazinform мухбирига 2026 йилда бозорда қандай ўзгаришлар бўлиши мумкинлигини тушунтиришди.
Импортга босим кучаяди
Автомобиль бўйича мутахассис Евгений Кубековнинг сўзларига кўра, 2026 йилга мўлжалланган прогнозлар бир қатор иқтисодий шароитларга - инфляция даражасига, тенге курсининг ўзгаришига ва солиқларнинг ошишига бевосита боғлиқ бўлади. Унинг фикрича, 2026 йил импортчилар учун осон бўлмайди. Бунинг бир нечта сабаблари бор:
· қўшилган қиймат солиғининг (ҚҚС) ошиши;
· ойлик ҳисоблаш кўрсаткичининг (БҲМ) ошиши туфайли утилизация тўловлари нархининг ошиши;
· баъзи транспорт воситаларига "ҳашамат солиғи"нинг киритилиши.
Унинг сўзларига кўра, бу ўзгаришлар импорт қилинган автомобиллар ва Қозоғистонда йиғилган транспорт воситаларининг нархини оширади. Бироқ, арзон моделлар ва маҳаллий ишлаб чиқарилган автомобилларнинг нархлари ҳозирча сезиларли даражада ўзгармаслиги мумкин.
– Баҳоргача хавотирланишга ҳеч қандай сабаб йўқ. Бозор ҳозирда "харидор даври"да. Брендлар ўртасидаги юқори рақобат нархларнинг ўсишини вақтинча тўхтатиб туради. Бундан ташқари, дистрибьюторлар ва дилерларда 2025 йилда Қозоғистонга импорт қилинган ёки йиғилган автомобиллар етарлича, — дейди эксперт.
Рақобат ва харидор учун қулай вазият
Автожурналист Роман Масленниковнинг сўзларига кўра, Қозоғистондаги автомобиль бозори тез ривожланмоқда. Мамлакатда автомобиль брендлари сони ортиб, дилерлик марказлари кўпайиб, савдо ҳажми ўсиб бормоқда. Буларнинг барчаси бозорда адолатли рақобатни ва, биринчи навбатда, харидорлар учун қулай шароитлар яратади.
Бир неча йил олдин, бирданига автомобиль сотиб олиш одатий ҳол эди ва танқислик нархларнинг ошишига олиб келди. Энди вазият бутунлай бошқача: йил охирига келиб, кўплаб брендлар сезиларли чегирмалар таклиф қилишди. Бу омборлардаги ортиқча инвентаризация натижаси эмас, балки харидорлар учун рақобатнинг кучайиши натижасидир.
– Дилерлик тармоғи кенгайиб, ишлаб чиқариш ҳажми ва савдо ҳажми бир вақтнинг ўзида ўсиб бораётган ҳар қандай бозорда нархларнинг тўсатдан кўтарилиши кам учрайди. Бундай ўзгариш фақат валюта курсида сезиларли ўзгариш бўлган тақдирдагина мумкин. Шунинг учун бозордаги асосий рақобат ҳозирда истеъмолчи учун, — дейди у.
Маърузачининг сўзларига кўра, бу йил ҳам бир қатор моделларга чегирмалар таклиф этилади. Хусусан, узоқ вақтдан бери омборларда бўлган автомобилларга талабни ошириш учун дилерлар нархларни пасайтиришга мажбур бўладилар. Бу сўнгги йилларда, автомобиль савдоси чегирмалар ва акциялар билан тобора кўпроқ рағбатлантирилганда ривожланган тенденциядир.
Бозордаги автомобиль моделлари ассортименти кенгайиб бормоқда ва янги моделлар пайдо бўлмоқда. Бу жараёнда Хитой ишлаб чиқарувчиларининг таъсири айниқса сезиларли — айнан шу брендлар нархларни сезиларли даражада пасайтирдилар. Натижада, оммавий сегментдаги автомобиллар нархларини ошириш деярли имконсиз. Ҳар қандай ўсиш харидорларни дарҳол қўрқитади.
Хитой автомобиль бозори тез ривожланмоқда ва кўплаб моделлар чет элга, жумладан, Европа мамлакатларига экспорт қилинмоқда.
– Ҳозирда бозорда кескин ўзгаришларни кутишга ҳеч қандай сабаб йўқ. Йирик компаниялар узоқ вақтдан бери мавжуд стратегия асосида ишламоқда. Буни савдо ҳажми ҳам тасдиқлайди, ҳеч ким танқисликни бошдан кечирмаяпти. Йил якуни бўйича бозор яна аввалги кўрсаткичлардан ошиб, янги рекордлар ўрнатишига умид бор. Қандай бўлмасин, одамлар автомобиль сотиб олишни хоҳлашади, албатта, кўпинча бу кредитга амалга оширилади, - дейди Масленников.
Шунингдек, Масленниковнинг сўзларига кўра, автомобиль сотиб олишни қулай доллар курсида ташкил қилишга муваффақ бўлган дилерлар 2026 йилда ҳам ўртача нархларни сақлаб қолишлари мумкин. Умуман олганда, мамлакатдаги автомобиль бозори барқарор ривожланмоқда ва кескин ўзгаришлар кузатилмаяпти.
Иккиламчи бозор заифлашди, асосий бозор ҳали ҳам барқарор
Эксперт Виктор Марсаковнинг сўзларига кўра, эски автомобиллар бозоридаги фаоллик пасайган. Бунинг асосий сабаби харидорларнинг чекланган молиявий имкониятларидир.
Янги автомобилларга келсак, уларнинг нархи ўтган йилга нисбатан сезиларли даражада ошмади. Аксинча, баъзи моделлар ҳатто акциялар ва чегирмалар туфайли арзонлашди.
– Бу йил нархлар албатта ошади. Бунинг сабаби янги Солиқ кодекси жорий этилгани. Бироқ, Қозоғистонда йиғилган автомобиллар тўлиқ ишлаб чиқариш циклига кирмагани учун уларнинг нархи нисбатан барқарор бўлади. Маҳаллий йиғилган автомобиллар, ҳеч бўлмаганда жорий йилнинг биринчи чорагида ҳозирги даражасида қолиши мумкин, — деб тушунтирди эксперт.
Электромобилларга талаб камаядими
Марсаковнинг сўзларига кўра, электромобиллар бозорининг истиқболлари унчалик ёрқин эмас. Унинг сўзларига кўра, бу сегментдаги талаб сезиларли даражада ўсмайди, аксинча, қизиқиш аста-секин пасайиши мумкин.
Экспертнинг фикрича, келажакда асосий талаб бензин билан ҳаракатланадиган автомобиллар ва гибрид моделларга бўлади ва электр автомобиллар модадан чиқа бошлайди.
Одамлар қачон автомобиль сотиб олишлари керак
Аксарият экспертлар бир фикрда: ҳозир автомобиль сотиб олиш учун энг яхши вақт. Дилерлар омборлари тўла, компаниялар молиявий йилни яхши натижалар билан якунлашга ҳаракат қилмоқдалар ва баъзи брендлар 20 фоизгача ва ундан юқори чегирмаларни таклиф қилмоқдалар.
Эслатиб ўтамиз, биз илгари 2025 йилда қозоғистонликлар 205 мингдан ортиқ автомобиль сотиб олганини ва декабрь ойида бу кўрсаткич яна 5 мингга ошиши кутилганини ёзган эдик. Бироқ, бу кўрсаткичлар ортида автокредитлар бўйича қарз миқдорининг ошиши, автомобиль нархларининг пасайиши ва хитойлик ишлаб чиқарувчиларнинг рақобатчиларини сиқиб чиқариб, ўз позицияларини тез мустаҳкамлаши турибди.
